Trafik Kazası Sonrası Ne yapılmalı?
Trafik Kazası Sonrası Ne Yapılmalı?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın detayları (kusur, poliçe limiti, yaralanma, ceza dosyası, kamera kaydı vb.) sonuca doğrudan etki eder.
1) Kaza anında ilk 10 dakika: “doğru refleks” dosyayı kurtarır
Trafik kazasında hak kaybı genellikle “kaza anında değil, kaza sonrasında yapılan hatalarda” ortaya çıkar. Bu yüzden ilk adımlarınızı şu sırayla atın:
A) Can güvenliği – sağlık kontrolü
-
Önce yaralı var mı kontrol edin. Şüphede kalırsanız 112’yi arayın.
-
Yol güvenliği için dörtlüleri yakın, reflektör koyun; mümkünse trafiği tehlikeye sokmayacak şekilde araçları güvene alın.
B) Polis/Jandarma çağırmanız gereken haller
Eğer aşağıdaki hallerden biri varsa kendi aranızda tutanak düzenlemek yerine trafik zabıtasını (polis/jandarma) çağırın. Çünkü “anlaşmalı tutanak” bu durumlarda düzenlenemez:
-
Tek araçlı kaza (ör. bariyere çarpma, tek başına savrulma)
-
Taraflardan birinde sürücü belgesi yoksa veya araç cinsi için yeterli değilse
-
Araçlardan birinin geçerli zorunlu trafik sigortası yoksa
-
Sürücülerden birinde alkol/uyuşturucu/uyarıcı madde şüphesi varsa
-
Kazaya karışan araç kamu kurumu aracı ise (istisnalar dışında)
-
Kamu malına veya üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmişse
-
Kaza ölüm ve/veya yaralanma ile sonuçlanmışsa
Pratik kural: “Yaralanma/alkol şüphesi/kamu malı/tek araç” varsa tutanak değil, resmî ekip.
C) Delil toplama: “Fotoğraf + video + konum + tanık”
Telefonunuzla şu paketi mutlaka oluşturun:
-
Araçların genel konumu (yol, şerit, kavşak, trafik ışığı/levha görünecek şekilde)
-
Yakın plan hasar fotoğrafları
-
Fren izi, cam kırığı, parçalar, yağ sızıntısı, yol çizgileri
-
Mümkünse kısa video (30–60 sn)
-
Konum (harita ekran görüntüsü)
-
Tanık adı/telefonu
-
Yakında işyeri/kamera varsa “kamera var” notu (sonra hızlıca yazılı talep gerekebilir)
2) Kaza tespit tutanağı nasıl olmalı, nasıl değerlendirilir?
A) Tutanakta en sık yapılan 5 hata
-
Krokinin “güzelliği” değil, gerçeğe uygunluğu önemli. Şerit, yön, çarpışma noktası net olmalı.
-
“Ben haklıyım” yazmak yerine olayı tarif edin (hız, şerit, ışık, dur-kalk).
-
Plaka–poliçe–ehliyet bilgileri eksik kalmasın.
-
Fotoğrafsız tutanak genellikle zayıf kalır (özellikle kavşak/şerit ihlali iddialarında).
-
Tutanak imzalanmadan önce her satırı okuyun; yanlışsa düzeltin.
B) Kusur oranına itiraz edilebilir mi?
Evet. Sadece maddi hata/eksik bilgi gibi durumlarda yeniden değerlendirme talebi gündeme gelebilir. Genelgede, kusur oranının bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde (ilgili usule uygun ek bilgi-belge sunarak) yeniden değerlendirme istenebileceği düzenlenmiştir. Ayrıca SBM sisteminde “KTT Sorgulama ve İtiraz” ekranları üzerinden süreç takip edilebilmektedir.
C) Mobil Kaza Tutanağı (MKT)
SBM’nin sunduğu Mobil Kaza Tutanağı hizmeti, Sigortam360 üzerinden kullanılabiliyor. Bu yöntemle tutanak ve ekleri dijital ilerlediği için “tutanağı iletmediler” tartışmaları daha az yaşanır.
3) Kaza sonrası “dosya” için evrak checklist’i
Sigorta/tahkim/mahkeme yolu hangisi olursa olsun şu evraklar dosyayı taşır:
-
Kaza tespit tutanağı / trafik polis tutanağı
-
Fotoğraflar + video + konum
-
Ruhsat, ehliyet fotokopileri
-
Zorunlu trafik sigortası poliçe bilgisi
-
Servis kayıtları, ekspertiz raporu, parça listesi
-
Onarım faturaları / ödeme belgeleri
-
Araç değer kaybı talebinde: hasar öncesi–sonrası piyasa verileri, ilan ekran görüntüsü vb.
-
Yaralanma varsa: epikriz, rapor, reçete, tedavi faturaları, iş göremezlik raporu
-
Tanık bilgileri, kamera kayıt talebi (varsa)
Not: e-Devlet üzerinden adınıza kayıtlı araçlar için “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” hizmetiyle poliçe/hasar bilgilerinizi görüntüleyebilirsiniz.
4) Sigortaya başvuru zorunluluğu: “Dava açmadan önce bunu atlamayın”
Zorunlu mali sorumluluk sigortasında (trafik sigortası) doğrudan dava/tahkime gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigorta şirketi başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı cevaplamazsa veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya tahkime başvurabilir.
Bu madde uygulamada “en kritik eşik”tir:
-
Başvuruyu ispat edemiyorsanız (kayıt yoksa), süreç uzar.
-
Eksik evrakla başvuru yaparsanız, sigorta “eksik evrak” diyerek süreyi fiilen uzatabilir.
Öneri: Başvuruyu KEP/UETS/iadeli taahhüt/e-posta + teslim teyidi gibi ispatlı kanallarla yapın; ekleri PDF paketleyin.
5) Trafik kazasında hangi tazminat kalemleri gündeme gelir?
Aynı kazada birden fazla kalem doğabilir. En sık görülenleri:
5.1) Araç hasarı / onarım bedeli
-
Servis faturası, parça listesi, eksper raporu belirleyicidir.
-
“Onarım mı pert mi” tartışması teknik bir konudur; piyasa değeri, hasar oranı vb. veriler önem taşır.
5.2) Araç değer kaybı
Yargıtay uygulamasında değer kaybı; aracın hasarsız (kaza öncesi) ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrası ikinci el piyasa değeri arasındaki fark esas alınarak değerlendirilir; aracın marka/modeli, yaşı, kilometresi, hasarın niteliği gibi unsurlara göre değişebilir.
Pratik öneri:
-
Aracın kaza öncesi bakım geçmişi, boyasız/parça değişensiz durumu, kilometre, ilan örnekleri gibi verileri dosyaya koyun.
-
“Mini onarım yapıldı, değer kaybı olmaz” yaklaşımı her olayda geçerli değildir; belirleyici olan piyasanın algısı ve hasarın niteliğidir.
5.3) Araç mahrumiyeti / ikame araç bedeli (kullanım mahrumiyeti)
Araç serviste kaldığında, belirli koşullarda “araçtan mahrumiyet” zararının istenmesi gündeme gelebilir. Uygulamada Yargıtay kararlarında, değer kaybı ve hasar onarımına ek olarak araç mahrumiyetinin de talep edilebildiği; somut olaya göre değerlendirme yapılması gerektiği görülür. Örneğin Yargıtay (kapatılan) 17. HD’nin 2016/14941 E., 2017/7966 K. sayılı kararına atıfla bu kalem tartışılmaktadır.
Dikkat:
-
Mutlaka araç kiralamış olmanız gerekmeyebilir; ancak “makul tamir süresi”, kullanım ihtiyacı, ekonomik kayıp gibi hususlar dosyada güçlü kurulmalıdır.
-
Serviste kalış günleri, iş/mesai kullanımı, ticari araçsa gelir kaybı gibi belgeler kritik.
5.4) Yaralanma varsa: maddi tazminat kalemleri
Yaralanmalı kazalarda TBK çerçevesinde (özellikle bedensel zarar halinde) şu kalemler gündeme gelebilir: tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, geçici/sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri vb. (somut olaya göre). TBK’nın ilgili hükümleri, bedensel zarar ve ölümde maddi zarar kalemlerini esas alır.
5.5) Manevi tazminat
Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin/ölenin yakınlarına da uygun miktarda manevi tazminat verilebileceği TBK m.56/2’de düzenlenmiştir.
Manevi tazminat “zenginleşme” aracı değildir; amaç, olayın ağırlığına göre bir tatmin sağlamaktır (hakkaniyet ölçüsü).
5.6) Destekten yoksun kalma tazminatı (ölüm halinde)
Ölümlü kazalarda, desteğini kaybeden kişiler bakımından destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelir. Yargıtay içtihatlarında bu alan geniş bir uygulama birikimine sahiptir; örneğin HGK’nın 2017/17-1089 E., 2019/294 K. sayılı kararı bu tartışmalar içinde yer almaktadır.
6) Süreler: Zamanaşımı ve “gecikmeden başvuru” kuralı
Trafik kazası tazminatlarında süreler dosyanın türüne göre değişebilir. Genel çerçevede:
-
Haksız fiilde TBK m.72’de öğrenmeden itibaren ve her hâlükârda belirli üst süreler öngörülür.
-
Karayolları Trafik Kanunu’nda motorlu araç kazalarına özgü zamanaşımı düzenlemesi (KTK m.109) bulunur. Metin ve uygulama açısından özellikle “öğrenme tarihi”, “ceza zamanaşımı ile ilişki” gibi noktalar somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Uygulama önerisi:
Delil tazeliği ve kamera kayıtlarının silinmesi riski nedeniyle, “zamanaşımı dolsun/dolmasın” beklemeden erken başvuru en doğru yaklaşımdır.
7) Uyuşmazlık çözümü: Sigorta Tahkim mi, dava mı?
A) Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta şirketine yazılı başvurudan sonra; talep reddedilirse veya belirli süre içinde cevap verilmezse tahkime gidilebilir. Komisyonun resmi SSS bölümünde, trafik sigortasında ilgili kuruluşun 15 iş günü içinde cevap vermemesi halinde başvuru yapılabileceği belirtilmektedir. Başvurunun online yapılabildiği ve süreçlerin e-işlemler üzerinden yürütülebildiği de Komisyon sitesinde açıklanır.
B) Dava yolu ve (tartışmalı) zorunlu arabuluculuk
Sigorta uyuşmazlıklarında “dava şartı arabuluculuk” tartışmaları yaşansa da, Yargıtay 4. HD’nin kanun yararına bozma kapsamında değerlendirilen kararına ilişkin analizlerde; ZMSS’nin KTK ile düzenlendiği gerekçesiyle zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı yönünde değerlendirme yapıldığı görülmektedir.
Bu alan dinamik olduğu için, dava açmadan önce güncel içtihat ve görev/şart analizini dosyaya özel yapmak gerekir.
8) Sigortasız/kaçan araç gibi zor senaryolar: Güvence Hesabı
Karşı aracın sigortasız olması, aracın tespit edilememesi (kaçan araç) veya bazı istisnai hallerde Güvence Hesabı gündeme gelebilir. Güvence Hesabı’nın resmi sitesinde, 5684 sayılı Kanun ile kurulan kâr amacı gütmeyen bir kurum olduğu; kapsam dahilinde bedensel zararlar bakımından ödeme yaptığı açıklanmaktadır.
Bu tür dosyalarda başvuru şartları ve teminat kapsamı ayrıca incelenmelidir.
9) Trafik kazası sonrası sürekli aranıyorsanız: kısa bir uyarı
Kaza sonrası bazı kişilerin “sürekli hukuk büroları tarafından aranması” pratikte sık görülüyor. Bu aramalar:
-
Kaza bilgilerine üçüncü kişilerin erişimi,
-
Yetkisiz veri paylaşımı iddiaları,
-
“Dosyanı ben takip edeyim” gibi yönlendirmeler
gibi riskler barındırabilir.
Ne yapın?
-
Telefonla gelen kişilere T.C. kimlik, adres, sağlık evrakı, IBAN, imza gibi bilgileri paylaşmayın.
-
Yetkilendirdiğiniz avukat dışında kimseye “dosya vekâleti” konusunda söz vermeyin.
-
Süreci resmî evrak ve yazılı iletişim ile yürütün.
Sık Sorulan Sorular
1) Maddi hasarlı kazada her zaman tutanak tutulur mu?
Hayır. Tek araçlı kaza, ehliyetsizlik, sigortasızlık, alkol şüphesi, kamu malı/üçüncü kişi malı zararı, yaralanma/ölüm gibi hallerde anlaşmalı tutanak düzenlenemez; ekip çağrılır.
2) Sigorta şirketine başvurmadan dava açarsam ne olur?
KTK m.97 gereği önce yazılı başvuru yapılması gerekir; usulden sorun çıkabilir ve süreç uzayabilir.
3) Kusur oranı hatalıysa ne yapabilirim?
Bildirimden itibaren belirli süre içinde (genelgede 5 iş günü içinde) ek bilgi-belge ile yeniden değerlendirme istenebilir; SBM sisteminde itiraz kanalları da vardır.
4) Değer kaybı “kesin” çıkar mı?
Her dosyada otomatik değildir. Ancak Yargıtay HGK uygulamasında, değer kaybının kaza öncesi/onarım sonrası piyasa değer farkı temelinde ve aracın özelliklerine göre değişken şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanır.
Sonuç: 3 altın kural
-
Delil topla (foto/video/tanık/konum)
-
Doğru tutanak + doğru usul (gereken yerde ekip çağır)
-
Sigortaya yazılı başvuru yapmadan davaya/tahkime koşma
About Post Author
