Özel Hastanelerde 0–28 Günlük (Yenidoğan) Bebek İçin Ücret Alınabilir mi? Alınırsa Ne Yapılmalı?

1) “0–28 gün” neden önemli? (Yenidoğan tanımı)

Tıpta yenidoğan (neonate), bebeğin doğumdan sonraki ilk 28 günü olarak kabul edilir. Bu nedenle “0–28 günlük bebek” denildiğinde çoğu zaman mevzuatta geçen “yenidoğan” kavramı kastedilir.

2) Önce kavramları netleştirelim: “Ücret” her zaman aynı şey değil

Özel hastanelerde karşınıza farklı kalemler çıkabilir:

• SGK’nın karşıladığı sağlık hizmeti + “ilave ücret/fark”: SGK anlaşmalı özel hastanelerin, SGK’nın ödediği bedelin üstüne belirli oranlarda aldığı ek bedeldir. İlave ücretin dayanağı 5510 sayılı Kanun m.73’tür ve detayları SUT’ta düzenlenir.

• SGK’nın finansmanını sağlamadığı (kapsam dışı) hizmet bedelleri: SGK’nın ödemediği bir hizmet için talep edilen ücret, SGK terminolojisinde “ilave ücret” sayılmayabilir.

• Otelcilik/konfor hizmetleri (tek kişilik oda vb.): SUT’ta ayrıca düzenlenen, koşulları olan kalemlerdir.

• Özel sağlık sigortası kapsamındaki işlemler: Sigorta poliçesi + hastane sözleşmesi çerçevesinde ayrıca ücretlendirme doğabilir.

Bu ayrımı doğru yapmak, “yasak olan ücret mi alındı, yoksa kapsam dışı bir hizmet mi satıldı?” sorusunu netleştirir.

3) SGK anlaşmalı özel hastanede temel kural: Yenidoğana “ilave ücret” alınamaz

SGK’nın hem SUT metninde hem de Kurum bilgilendirmesinde açık bir liste vardır. Bu listede:

• Yoğun bakım hizmetleri

• Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri
  için hiçbir ilave ücret alınamayacağı belirtilir.

SUT’ta ilgili hüküm, “İlave ücret alınmayacak sağlık hizmetleri” başlığı altında sayılmış; “d) Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri” açıkça yer almıştır.

Pratik sonuç:
Bebek SGK kapsamındaysa ve başvurulan özel hastane SGK ile sözleşmeli/protokollü ise, yenidoğana sunulan SGK kapsamındaki sağlık hizmetlerinde “fark/ilave ücret” çıkarılması kural olarak hukuka aykırıdır.

Not: “Acil servis” başvurularında da kural olarak ilave ücret alınamaz; SUT’ta “yeşil alan muayenesi” gibi sınırlı bir istisna ayrıca gösterilmiştir.

4) “Hiç mi ücret olmaz?” — En sık karşılaşılan istisnalar/yanılgılar

Uygulamada ailelerin en çok kafa karıştırdığı nokta şu: “İlave ücret alınamaz” kuralı, her durumda “0 TL” anlamına gelmez. Aşağıdaki senaryolarda ücret tartışması farklılaşır:

A) Hastane SGK anlaşmalı değilse (veya ilgili branş/ünite sözleşmede yoksa)

Bazı hastaneler SGK ile sadece belirli branşlarda sözleşmeli olabilir. Yargıtay kararlarında, hizmetin sözleşme kapsamında olup olmadığı kritik görülür; sözleşme dışı hizmette hastanenin ücretlendirme yapabildiği ihtimaller gündeme gelir.

Ne yapmalı?
Hastaneden yazılı olarak şu soruların cevabını isteyin:

1. “SGK ile sözleşmeniz var mı?”

2. “Yenidoğan / yenidoğan yoğun bakım ünitesi sözleşme kapsamınızda mı?”

3. “Bu hizmetin SGK’ya fatura edilebildiğine dair provizyon/alınan takip bilgisi nedir?”

B) SGK’nın finansmanını sağlamadığı bir işlem/hizmet satılmışsa

SGK, “Kurumca finansmanı sağlanmayan sağlık hizmetleri için talep edilen ücretler ilave ücret sayılmaz” yaklaşımını ayrıca belirtir. Bu durumda tartışma “ilave ücret yasağı”ndan ziyade aydınlatma, onam, fiyat bildirimi ve tüketici hukuku başlıklarına kayar.

C) Yazılı onam/aydınlatma yoksa

SGK’nın kendi açıklamasında dahi, ilave ücret alınabilen hallerde işlem öncesi yazılı onay aranır; yazılı onay olmadan sonradan ilave ücret talep edilemeyeceği belirtilir. 
Bu ilke, “kapsam dışı hizmet satışı” iddialarında da tüketici hukuku bakımından çok güçlü bir argümana dönüşür: önceden açık fiyat + bilgilendirme + özgür irade.

5) Ücret alındıysa (veya fatura çıkarıldıysa) adım adım yol haritası

Adım 1 — Belge toplayın (en kritik aşama)

Şunları mutlaka isteyin/koruyun:

• Ayrıntılı fatura / tahsilat makbuzu / POS slipi

• Epikriz, yatış–taburcu evrakı

• Hastanenin verdiği “hizmet dökümü”

• Mümkünse EK-1/B belgesi (SGK, belirli hallerde hastaya “sunulan hizmetleri ve varsa ilave ücreti gösterir belge” verilmesini zorunlu tutar).

Adım 2 — Hastaneye yazılı iade/itiraz başvurusu yapın

Kısa, net bir dilekçe ile:

• ücretin hangi kalemlerden oluştuğunu,

• yenidoğan için alındıysa bunun “ilave ücret” olup olmadığını,

• SGK’ya fatura edilip edilmediğini,

• iade talebinizi
  yazılı hale getirin.

Uygulama önerisi: E-posta + hastane kayıt numarası + teslim alan imza/kaşe (veya KEP) ile ilerlemek ispatı güçlendirir.

Adım 3 — SGK’ya şikâyet/başvuru

Konu SGK anlaşmalı özel hastanede alınan “ilave ücret/fark” ise, SGK’ya başvuru çok etkilidir. SGK, ilave ücret rejimini ve kuralları açıkça tanımlar; ayrıca “ilave ücret alınmayacak hizmetler” listesini yayımlar. 
Başvuruda fatura ve tedavi belgelerini ekleyin; “yenidoğan hizmeti” olduğunu özellikle belirtin.

Adım 4 — İl Sağlık Müdürlüğü / Hasta Hakları / SABİM–CİMER

Eş zamanlı olarak:

• Hastanenin Hasta Hakları Birimi

• İl Sağlık Müdürlüğü

• SABİM / CİMER
  kanallarıyla denetim–inceleme talep edilebilir. (Bu yollar özellikle “bilgilendirme yapılmadan ücret alındı” iddialarında işe yarar.)

Adım 5 — Tüketici Hakem Heyeti / Tüketici Mahkemesi ile bedel iadesi

Özel hastane–hasta ilişkisi çoğu durumda tüketici işlemi/hizmet niteliğinde değerlendirilir. İade talebiniz parasal sınıra göre:

• Tüketici Hakem Heyeti (sınır altı)

• Tüketici Mahkemesi (sınır üstü)
  yoluyla istenebilir.

Burada mahkeme/heyet genellikle şu soruları inceler:

• Alınan bedel SUT/SGK kurallarına uygun mu?

• Yazılı onam ve bilgilendirme var mı?

• Fatura/hizmet dökümü şeffaf mı?

6) Yargıtay içtihatlarından ilkeler

(1) “Zor durumda alınan taahhüt/ onam” ve eksik inceleme vurgusu

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun ilave ücret uyuşmazlıklarına ilişkin kararında; işlem öncesi alınan taahhütnamenin koşulları, hastanın içinde bulunduğu durum ve sözleşme hükümleri yönünden etkin bir denetim gerektiği; “müzayaka altında alınan taahhütname” iddiasının da göz ardı edilemeyeceği vurgulanır. 
Uygulama karşılığı: “Doğum/yoğun bakım gibi acil–zorunlu” anlarda imzalatılan formlarda, özgür irade ve aydınlatma tartışması güçlüdür.

(2) Mahkemeler SUT’a uygunluğu somut döneme göre denetler

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin bir kararında, tahsil edilen ilave ücretin ilgili dönemdeki SUT hükümlerine uygun olup olmadığı değerlendirilmiş; uygun bulunursa davanın reddi/onama sonucu doğabilmiştir.
Uygulama karşılığı: “Her ücret kesin haksızdır” yaklaşımı yerine, kalem kalem ve dönem SUT’u üzerinden ilerlemek gerekir.

(3) “Sözleşme kapsamı dışında kalan ünitede ücretlendirme” ihtimali

Yargıtay karar özetlerinde, yenidoğan yoğun bakım hizmetinin ilgili sözleşmenin kapsamında olup olmadığı ve hastanenin “sözleşmesiz sağlayıcı” sayılıp sayılmayacağı tartışılmış; bazı somut olaylarda, sözleşme dışı hizmette hastanenin hastaya fatura kesebilmesinin mümkün olabildiği görülür. 
Uygulama karşılığı: SGK anlaşması var mı sorusu yetmez; “hangi birimler/branşlar sözleşmede?” sorusu belirleyicidir.

7) Hızlı kontrol listesi

Aşağıdaki mini kontrol listesi, çoğu dosyada sonucu belirler:

1. Bebek SGK kapsamındaysa → provizyon alındı mı?

2. Hastane SGK anlaşmalı mı?

3. Faturada “ilave ücret/fark” benzeri kalem var mı?

4. Hizmet yenidoğan/yoğun bakım mı? (SUT’ta ilave ücret alınamayacaklar arasında)

5. İşlem öncesi yazılı onam ve fiyat bildirimi var mı?

6. EK-1/B (hizmet + ilave ücret dökümü) verildi mi?

SGK’lı ve SGK anlaşmalı özel hastanelerde, yenidoğan (0–28 gün) bebeğe verilen sağlık hizmetlerinde “ilave ücret/fark” alınmaması kuraldır. Ancak uygulamada sözleşme kapsamı, hizmetin SGK finansmanında olup olmaması ve işlem öncesi yazılı onam gibi başlıklar sonucu değiştirebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayda fatura kalemleri, provizyon ve sözleşme kapsamı görülerek değerlendirme yapılmalıdır.