info@ferhatkule.av.tr
+90 212 579 79 85

Single Blog Title

This is a single blog caption

Sürekli İş Göremezlik Geliri

15 Ara 2025
0

1) Sürekli İş Göremezlik Geliri Nedir?

Sürekli iş göremezlik geliri; iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sigortalının meslekte kazanma gücünün belirli bir oran üzerinde azaldığının tespit edilmesi halinde, SGK tarafından bağlanan sürekli nitelikte bir gelirdir. Uygulamada “sürekli iş göremezlik geliri” ile “malullük aylığı” sıkça karıştırılır:

  • Sürekli iş göremezlik geliri: İş kazası/meslek hastalığı kaynaklıdır; “iş kazası – meslek hastalığı sigortası” kolundan bağlanır.

  • Malullük aylığı: Çalışma gücü kaybı daha genel bir değerlendirmedir; belirli prim ve sigortalılık şartları aranır.

Bu ayrım önemlidir; çünkü hesap yöntemi, itiraz/yeniden değerlendirme süreçleri ve kesilme/azalma sebepleri farklılaşır.

2) Hukuki Dayanak ve Temel Kavramlar

Sürekli iş göremezlik geliri bakımından pratikte en çok karşınıza çıkan kavramlar şunlardır:

  • İş kazası: İşin yürütümü sırasında veya kanunun tanımladığı hallerde meydana gelen olay.

  • Meslek hastalığı: Mesleki risklere bağlı olarak ortaya çıkan, tıbben ve mevzuatça tanımlanan hastalıklar.

  • Meslekte kazanma gücü kaybı oranı (iş göremezlik oranı): SGK Sağlık Kurulu / Kurumca yetkilendirilen sağlık kurulları ve gerektiğinde Adli Tıp süreçleriyle belirlenen oran.

  • Sürekli kısmi iş göremezlik: Oranın belirli eşik üzerinde olduğu, ancak %100 olmadığı durum.

  • Sürekli tam iş göremezlik: %100 oranlı kayıp.

  • Peşin sermaye değeri (PSD): Özellikle işveren sorumluluğu, rücu ve tazminat davalarında hesapların merkezinde yer alan aktüeryal kavram.

Bu makalede, sahada en çok sorulan 3 başlığı (hesaplama – artış/azalış – itiraz) tamamen uygulamaya dönük şekilde ele alacağım.

3) Sürekli İş Göremezlik Gelirine Kimler Hak Kazanır?

3.1. Temel şartlar

Genel hatlarıyla şu şartlar aranır:

  1. Olayın iş kazası veya meslek hastalığı sayılması,

  2. Sağlık kurulu raporları ve SGK değerlendirmesi sonucunda sürekli iş göremezlik oranının tespiti,

  3. Gelir bağlama işlemlerinin SGK tarafından tesis edilmesi.

Burada kritik nokta şudur: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartları, malullük aylığında olduğu gibi katı değildir; çünkü bu ödeme iş kazası/meslek hastalığı sigortası kapsamında değerlendirilir. Ancak kişinin sigortalı statüsü, olayın niteliği ve bildirim süreçleri her dosyada ayrıca incelenmelidir.

3.2. “Oran” neden bu kadar önemli?

Çünkü:

  • Bağlanıp bağlanmama,

  • Gelirin miktarı,

  • Kontrol muayenesi ve değişim ihtimali,

  • Tazminat davalarındaki hesaplar,

hepsi oran üzerinden şekillenir.

4) Sürekli İş Göremezlik Geliri Nasıl Hesaplanır?

Not: SGK’nın gelir hesabı “tek bir formül” gibi görünse de; dosyaya göre değişen değişkenler vardır. Aşağıdaki anlatım, avukatlık pratiğinde doğru stratejiyi kurmaya yarayan mantığı ve hesap bileşenlerini öğretir.

4.1. Hesaplamada kullanılan ana bileşenler

Sürekli iş göremezlik gelirini anlamak için 3 ana unsur düşünün:

  1. Kazanç (günlük/aylık kazanç): Olay tarihindeki prime esas kazançlar ve SGK’nın hesap yöntemi.

  2. Sürekli iş göremezlik oranı: %10, %25, %60, %100 gibi.

  3. Gelir bağlama oranı ve türü: Kısmi mi, tam mı? (Uygulamada hesap katsayıları bu noktada devreye girer.)

4.2. Günlük kazanç – prime esas kazanç meselesi

SGK, gelir hesabında genellikle prime esas kazanç verileri üzerinden gider. Burada iki kritik hata görülür:

  • İşverenin eksik bildirim yapması (asgari ücretten bildirim vb.)

  • Ücretin gerçekte daha yüksek olmasına rağmen bordro/SGK bildiriminin düşük olması

Bu durumda, sadece SGK geliri düşük bağlanmakla kalmaz; ayrıca:

  • İşveren aleyhine açılacak tazminat davalarında,

  • Rücu davalarında,

  • Aktüeryal hesaplarda

dosyanın kaderini etkileyebilir.

Uygulama önerisi: Gelirin düşük bağlandığı dosyalarda, bordro – banka kayıtları – tanık – yazışmalar – ücret araştırması gibi delillerle “gerçek ücretin” ispatına dönük strateji kurgulanır. (Bu kısım çoğu zaman tazminat davası hattına bağlanır.)

4.3. Kısmi – tam sürekli iş göremezlik farkı

  • Tam: Oran %100 ise “tam” kabul edilir ve gelir daha yüksek olur.

  • Kısmi: %100’ün altında ise, bağlanacak gelir oranla çarpılarak düşer.

Pratikte bir örnek mantık kurarsak:

  • Aynı kazanç üzerinden %20 oranla gelir bağlanan kişi ile %50 oranla gelir bağlanan kişi arasında dramatik fark olur.
    Bu yüzden oran tespitine itiraz, dosyanın en kritik bölümüdür.

4.4. Gelir başlangıcı (ilk bağlama tarihi)

SGK’nın geliri hangi tarihten başlattığı da önemlidir. Çünkü:

  • Geriye dönük haklar,

  • Faiz,

  • Birikmiş ödemeler

başlangıç tarihine göre değişir. İş kazası/meslek hastalığı tespitinin yapıldığı tarihler, rapor süreçleri ve Kurum işlemleri burada belirleyicidir.

5) Sürekli İş Göremezlik Geliri Neden Artar veya Azalır?

Sürekli iş göremezlik geliri “bir kez bağlandı, aynı kalır” diye düşünülmemelidir. Uygulamada artış/azalış 3 ana başlıkta olur:

5.1. Oran değişikliği (kontrol muayenesi / yeniden değerlendirme)

SGK bazı dosyalarda kontrol muayenesi ister. Özellikle:

  • İyileşme ihtimali olan ortopedik/cerrahi vakalar,

  • Psikiyatrik tablolar,

  • Hastalığın seyri değişebilen meslek hastalıkları

dosyalarında oran düşebilir veya yükselebilir.

  • Oran yükselirse: Gelir artar, farklar doğabilir.

  • Oran düşerse: Gelir azalır; hatta eşik altına düşerse kesilme riski gündeme gelebilir.

5.2. Gelirin güncellenmesi (genel artışlar)

Gelirler, mevzuatın öngördüğü dönemsel artış mekanizmalarından etkilenir. Bu artışlar maaş zammı gibi değerlendirilmemeli; SGK’nın parametreleri ve dönemsel düzenlemeleri çerçevesinde uygulanır.

5.3. Gelirin kesilmesi veya durdurulması (istisnai haller)

Bazı hallerde gelirin kesilmesi/durdurulması tartışması çıkar. Örneğin:

  • SGK’nın olayın iş kazası/meslek hastalığı olmadığını ileri sürmesi,

  • Hileli/gerçeğe aykırı bildirim iddiası,

  • Sağlık kurulunun oranı eşik altına düşürmesi,

  • Usulsüzlük iddiaları

Bu hallerde yapılacak iş, çoğu zaman “itiraz + dava” hattının doğru kurulmasıdır.

6) Sürekli İş Göremezlik Gelirine İtiraz Nasıl Yapılır?

İtiraz konusu genellikle 3 alanda yoğunlaşır:

  1. İş kazası/meslek hastalığı kabulü (olayın niteliği)

  2. İş göremezlik oranı (maluliyet/meslekte kazanma gücü kaybı oranı)

  3. Gelirin miktarı (kazanç/hesap hatası/başlangıç tarihi)

6.1. SGK içi itiraz ve sağlık kurulu süreçleri

Oran ve rapor değerlendirmelerinde:

  • Hastane raporları,

  • SGK Sağlık Kurulu,

  • Gerekirse üst kurul/itiraz mekanizmaları,

  • Uygun dosyalarda Adli Tıp değerlendirmesi

devreye girebilir.

Pratikte dikkat edilmesi gerekenler:

  • Raporların tanı–bulgu–işlev kaybı uyumu: Tanı var ama fonksiyon kaybı yazılmamışsa oran düşük çıkar.

  • Epikriz, ameliyat notu, MR/EMG gibi objektif bulgular: “şikayet” yerine “bulgu” önemlidir.

  • Meslek hastalıklarında işyeri ortam ölçümleri ve maruziyet: Tıbbi rapor kadar “mesleki maruziyet” de belirleyicidir.

6.2. Yargı yolu: Hangi davalar gündeme gelir?

Somut olaya göre:

  • İş kazasının tespiti davası,

  • Meslek hastalığının tespiti davası,

  • SGK işleminin iptali niteliğinde davalar,

  • (Eş zamanlı veya sonradan) maddi–manevi tazminat davaları

gündeme gelebilir.

Burada strateji şudur: SGK gelirinin bağlanması/oran tespiti ile işverene karşı tazminat davası birbirini etkiler ama aynı şey değildir. Dosyayı “tek kulvara” sıkıştırmak, hak kaybına yol açabilir.

6.3. Süreler ve usul riskleri

İtirazlarda süreler çok önemlidir. Karar/tebligat tarihleri, sağlık kurulu yazıları ve Kurum işlemleri mutlaka takvimlenmelidir. Süre kaçırma:

  • Gelirin geriye dönük farklarının yanmasına,

  • Dava hakkının zorlaşmasına,

  • Delil toplanmasının güçleşmesine

neden olur.

Uygulama önerisi: Müvekkile ilk görüşmede mutlaka şu 3 belge sorulur:

  1. SGK gelir bağlama yazısı/kararı,

  2. Sağlık kurulu raporları ve kontrol muayenesi yazıları,

  3. İş kazası bildirimi, olay tutanağı, kolluk evrakı, hastane kayıtları.

7) Gelir Hesabında Sık Yapılan Hatalar (ve Dosyayı Kurtaran Detaylar)

Hata 1: “Oran düşük ama yapacak bir şey yok” sanmak

En kritik alan oran tespitidir. Eksik muayene, eksik tetkik, yanlış branş değerlendirmesi oranı düşürür. Doğru itiraz zinciriyle oran yükseltilebilen çok dosya vardır.

Hata 2: Ücreti/bildirimi hiç sorgulamamak

Gelirin miktarı çoğu zaman prime esas kazanç üzerinden hesaplandığı için, gerçek ücret ile bildirilen ücret arasındaki fark müvekkilin ömür boyu alacağı parayı etkiler.

Hata 3: İş kazası – meslek hastalığı tespiti dosyasını delilsiz bırakmak

Olayın iş kazası sayılmadığı dosyalarda en büyük problem “kaza işyerinde oldu” cümlesinin ispat sanılmasıdır. Oysa:

  • SGK bildirimi,

  • Tanık,

  • Kamera,

  • Vardiya çizelgesi,

  • Görev tanımı,

  • Servis/işyeri giriş kayıtları,

  • Kolluk tutanakları

gibi somut deliller dosyayı taşır.

Hata 4: Tazminat davası ile SGK sürecini birbirine karıştırmak

SGK geliri bağlanması başka, işverenin kusuru ve tazminat başka. Birini kazanmak diğerini otomatik kazandırmaz; ama iyi kurgu, her iki hattı da güçlendirir.

8) Dava ve İtirazlarda İkna Edici Bir Dosya Nasıl Kurulur?

Aşağıdaki kontrol listesi pratikte çok işe yarar:

8.1. Tıbbi dosya

  • Epikrizler (tüm yatışlar)

  • Ameliyat notları

  • Görüntüleme (MR/BT/X-ray)

  • EMG, odyometri, solunum fonksiyon testleri vb.

  • Fizik tedavi raporları

  • Süreğen şikayetleri gösteren poliklinik takipleri

8.2. Olay dosyası

  • İş kazası bildirimi ve işveren tutanakları

  • Kolluk tutanakları / savcılık dosyası varsa evrak

  • Tanık listesi + iletişim bilgileri

  • Kamera görüntüsü talep yazıları / HTS vb. (olaya göre)

8.3. Çalışma ve ücret dosyası

  • Bordrolar, hizmet dökümü

  • Banka hesap hareketleri (ücret ödemeleri)

  • SGK işe giriş, çıkış, meslek kodu

  • Emsal ücret araştırması için işyeri/meslek bilgileri

Bu üçlü sacayağı (tıbbi–olay–ücret) sağlam kurulursa; itiraz ve dava hattı çok daha yüksek başarıyla yürür.

9) Sık Sorulan Sorular (SSS)

Sürekli iş göremezlik geliri almak için işten ayrılmak gerekir mi?

Her dosyada değişebilir. Gelir, iş kazası/meslek hastalığı kaynaklı iş gücü kaybına bağlanır; çalışmanın devamı bazı durumlarda geliri ortadan kaldırmaz. Ancak gelirin türü, oran, kontrol muayenesi ve somut şartlar önemlidir.

Gelirim düşük bağlandı; doğrudan dava mı açmalıyım?

Önce hatanın kaynağı bulunmalı: oran mı, kazanç mı, başlangıç tarihi mi? Çoğu dosyada idari itiraz ve sağlık kurulu süreci tüketilmeden dava stratejisi eksik kalır.

Oran düşürülürse ne yapabilirim?

Kararın tebliğinden itibaren sürelere dikkat ederek tıbbi delilleri güçlendirip itiraz/dava yoluna gidilir. Özellikle objektif bulgu içeren tetkikler (MR/EMG vb.) kritik önemdedir.

İş kazası kabul edilmedi; gelir bağlanmadı. Ne olur?

İş kazası tespiti/meslek hastalığı tespiti davaları gündeme gelir. Tespit sağlanırsa, gelir bağlama işlemleri geriye dönük etkiler doğurabilir.

10) Sonuç: Hak Kaybı Yaşamamak İçin Yol Haritası

Sürekli iş göremezlik geliri dosyalarında başarı; “SGK bir şey bağladı” diye dosyayı kapatmakla değil, 3 temel noktayı doğru yönetmekle gelir:

  1. Oran tespiti: Eksik rapor, yanlış branş, yetersiz tetkik varsa itiraz şart.

  2. Kazanç ve başlangıç tarihi: Gelirin düşük bağlanmasına sebep olan hesap hataları tespit edilmeli.

  3. Süreç ve delil yönetimi: Tebligatlar, kontrol muayeneleri ve dava süreleri takvimlenmeli; tıbbi–olay–ücret delilleri birlikte toplanmalı.

İstersen, elindeki SGK yazısı (gelir bağlama kararı), sağlık kurulu raporu ve varsa iş kazası bildirimi metnini paylaş; hangi noktadan itiraz edilmesi gerektiğini ve dilekçe kurgusunu (kurum itirazı + dava stratejisi) somut dosyana göre taslaklayayım.

, , , , ,

About Post Author

Leave a Reply

Call Now Button