Futbolcu Sözleşmelerinin Haksız Feshi

Giriş

Profesyonel futbolda sözleşme, yalnızca bir çalışma ilişkisini değil; transfer ekonomisini, sportif dengeyi ve oyunun bütünlüğünü doğrudan etkileyen temel bir hukuki enstrümandır. Bu nedenle futbolcu sözleşmelerinin feshi, klasik iş hukuku ilkelerinden farklı olarak FIFA düzenlemeleri ve CAS içtihatları çerçevesinde değerlendirilir. Özellikle haksız fesih hâllerinde hem futbolcu hem de kulüp açısından ağır mali ve sportif yaptırımlar gündeme gelir.

Bu makalede; futbolcu sözleşmesinin haksız feshi kavramı, haklı–haksız fesih ayrımı, tazminat hesaplama yöntemleri, sportif yaptırımlar ve FIFA DRC ile CAS’ın güncel yaklaşımı ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

---

1. Futbolcu Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği

Futbolcu sözleşmeleri:

• Özel hukuk sözleşmesi olmakla birlikte,

• Lex sportiva kapsamında özel bir rejime tabidir.

Bu sözleşmeler;

• FIFA Regulations on the Status and Transfer of Players (RSTP),

• Ulusal federasyon talimatları,

• CAS içtihatları
  ile birlikte yorumlanır.

Dolayısıyla fesih değerlendirmesi yapılırken yalnızca ulusal hukuk değil, uluslararası spor hukuku normları esas alınır.

---

2. Haklı Fesih – Haksız Fesih Ayrımı

a) Haklı Fesih (Just Cause)

FIFA ve CAS’a göre haklı fesih hâlleri sınırlıdır ve ağır ihlal aranır.

Futbolcu açısından örnekler:

• Ücretlerin uzun süre ödenmemesi,

• Sürekli ve ciddi sözleşme ihlali,

• Mesleki faaliyetlerin engellenmesi.

Kulüp açısından örnekler:

• Ağır disiplin ihlalleri,

• Israrla antrenmanlara katılmama,

• Kulübün itibarını ciddi biçimde zedeleyen davranışlar.

---

b) Haksız Fesih (Termination Without Just Cause)

Taraflardan birinin:

• Haklı neden olmaksızın,

• Sözleşme süresi dolmadan
  fesih yoluna gitmesi haksız fesih olarak kabul edilir.

Bu hâlde tazminat ve sportif yaptırımlar gündeme gelir.

---

3. FIFA DRC’nin Yetkisi ve Rolü

FIFA Dispute Resolution Chamber (DRC):

• Uluslararası nitelikli futbolcu–kulüp uyuşmazlıklarında,

• Birincil yargı merciidir.

DRC:

• Haksız feshi tespit eder,

• Tazminat miktarını belirler,

• Sportif yaptırımlara hükmedebilir.

DRC kararları, sıklıkla CAS denetimine konu olmaktadır.

---

4. Tazminat Hesaplaması Nasıl Yapılır?

a) Temel İlke: Pozitif Zarar

CAS içtihatlarına göre tazminat:
➡️ Sözleşmenin kalan süresindeki net ekonomik kayıp üzerinden hesaplanır.

Dikkate alınan unsurlar:

• Kalan maaşlar,

• Bonuslar,

• İmzaya bağlı ödemeler,

• Yeni sözleşmeden elde edilen gelir (mitigation).

---

b) Zarar Azaltma Yükümlülüğü (Mitigation)

Haksız feshe uğrayan taraf:

• Makul ölçüde yeni sözleşme aramalı,

• Zararını azaltmalıdır.

Yeni kulüpten elde edilen gelir, tazminattan mahsup edilir.

---

5. Sportif Yaptırımlar

Haksız fesih hâlinde yalnızca tazminat değil, sportif yaptırımlar da uygulanır.

a) Futbolcuya Yönelik

• 4–6 ay müsabakadan men,

• Transfer yasağı (koruma dönemi içinde).

b) Kulübe Yönelik

• Transfer yasağı (iki transfer dönemi),

• Tazminat ve faiz yükümlülüğü.

Sportif yaptırımlar, özellikle koruma dönemi içinde yapılan fesihlerde ağırlaşır.

---

6. Koruma Dönemi (Protected Period)

Koruma dönemi:

• 28 yaş altı futbolcular için sözleşmenin ilk 3 yılı,

• 28 yaş üstü için ilk 2 yılıdır.

Bu dönem içinde yapılan haksız fesihler:

• Daha ağır yaptırımlara,

• Daha katı yorumlara
  tabidir.

CAS, bu dönemi sözleşme istikrarının temeli olarak görür.

---

7. CAS’ın Güncel Yaklaşımı

CAS içtihatlarında öne çıkan eğilimler:

• Otomatik fesih gerekçelerinin reddi,

• Kulüplerin ödeme temerrüdünde önceden ihtar şartının aranması,

• Tazminatta orantılılık ve hakkaniyet denetimi.

CAS, şekli gerekçelerle yapılan fesihleri giderek daha sık haksız bulmaktadır.

---

8. Sözleşmeye Konulan Fesih Maddeleri Geçerli mi?

Birçok sözleşmede:

• “X ay ödeme yapılmazsa otomatik fesih”,

• “Tek taraflı fesih hakkı”
  gibi hükümler bulunur.

CAS yaklaşımı:

• Bu hükümler mutlak değildir,

• Somut olayda orantısızsa uygulanmaz.

Özellikle futbolcu aleyhine ağır sonuç doğuran hükümler geçersiz sayılabilir.

---

9. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

1. İhtar çekmeden fesih yapılması

2. Haklı fesih gerekçesinin belgelendirilmemesi

3. Zarar azaltma yükümlülüğünün ihmal edilmesi

4. Koruma döneminin göz ardı edilmesi

5. Ulusal hukukla yetinilip FIFA/CAS pratiğinin dikkate alınmaması

---

10. Avukatlar İçin Stratejik Yol Haritası

Haksız fesih iddiası içeren bir dosyada:

1. Fesih tarihindeki ihlaller netleştirilmeli,

2. İhtar ve süre verme yükümlülüğü kontrol edilmeli,

3. Tazminat hesabı CAS kriterlerine göre yapılmalı,

4. Sportif yaptırım riski ayrıca analiz edilmelidir.

---

Sonuç

Futbolcu sözleşmelerinin haksız feshi, modern spor hukukunun en ağır sonuç doğuran ihlal alanlarından biridir. FIFA DRC ve CAS uygulamaları, sözleşme istikrarını korumayı merkeze almakta; keyfî fesihlere karşı hem futbolcu hem de kulüp aleyhine ciddi yaptırımlar öngörmektedir.

Bu nedenle fesih kararı:

• Aceleyle değil,

• Belgeli,

• Uluslararası içtihatlar gözetilerek
  alınmalıdır. Aksi hâlde kısa vadeli bir çözüm, uzun vadeli ağır yaptırımlara dönüşebilir.