Giriş: Uluslararası Ticarette En Güçlü Araç Tahkimdir

Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı yatırımcılar ve yurt dışında iş yapan Türk şirketleri arasında uyuşmazlıklar çoğu kez tahkim yoluyla çözülmektedir. ICC, LCIA, SIAC, HKIAC, GAFTA, FIDIC gibi kurumlar veya ad hoc tahkimler yoluyla verilen yabancı tahkim kararları, uluslararası ticari ilişkilerde bağlayıcıdır. Ancak Türkiye’de bu kararların icra edilebilmesi için tenfiz zorunludur.

Türkiye, 1992 yılından beri New York Sözleşmesi’ne taraf olup yabancı tahkim kararlarının tanınması ve tenfizinde liberal bir rejim uygulamaktadır. 2025 itibarıyla uygulama daha da sadeleşmiş, ticari uyuşmazlıkların çözüm hızını artırmıştır.

---

1. Hangi Tahkim Kararları Türkiye’de Tenfiz Edilebilir?

New York Sözleşmesi’ne göre:

• Yabancı ülkede verilen tahkim kararları

• Uluslararası nitelikli tahkim kararları

• Ad hoc veya kurumsal tahkim kararları

• Ticari nitelikli uyuşmazlıklar

• Arabuluculuk–tahkim (arb-med) kararları

Türkiye’de tenfiz edilebilir.

İstisna: Aile hukuku, tüketici uyuşmazlıkları gibi “tahkime elverişli olmayan” konularda verilen kararlar tenfiz edilmez.

---

2. Türkiye’de Tahkim Kararının Tenfizi İçin Gerekli Belgeler

Başvuru yapılırken sunulması gerekenler:

• Tahkim kararının aslı

• Tahkim sözleşmesinin aslı veya onaylı örneği

• Yeminli tercüme + noter tasdiki

• Apostil veya konsolosluk tasdiki

• Tahkim yargılamasına ilişkin bildirimler (gerekirse)

• Yetki belgesi

Eksik belge → dava sürecini uzatır veya red sebebi olabilir.

---

3. New York Sözleşmesi’ne Göre Red Sebepleri

Mahkeme, tahkim kararını esastan incelemez, yalnızca sınırlı red sebeplerini değerlendirir.

A. Taraflardan biri tahkim sözleşmesine ehil değilse

B. Tahkim sözleşmesi geçersizse

C. Savunma hakkı ihlal edilmişse

Davetiyeler yapılmamışsa veya taraf duruşmadan haberdar edilmemişse.

D. Hakem kararının tahkim yetkisini aşması

Karar, tahkim anlaşmasının kapsamı dışına çıkmış olabilir.

E. Hakem kurulunun oluşumunda usulsüzlük

Tahkim kuralları veya taraf anlaşması ihlal edilmişse.

F. Karar henüz bağlayıcı değilse veya iptal edilmişse

---

4. Kamu Düzeni İstisnası (Public Policy)

New York Sözleşmesi’nin en tartışmalı noktasıdır.
Türkiye kamu düzenini dar yorumlar.

Kamu düzenine aykırılık ancak şu hâllerde kabul edilir:

• Faiz oranının Türk hukukunu açıkça ihlal etmesi

• Ceza mahiyetinde fahiş tazminatlar

• Kamu düzenine aykırı sözleşme hükümleri

• Tahkime elverişli olmayan konular

• Yolsuzluk ve dolandırıcılık şüphesi

2025 uygulamasında kamu düzeni istisnası daha da sınırlı uygulanmaktadır.

---

5. Tahkim Kararının Tenfizi Davası Ne Kadar Sürer?

2025 ortalaması:

• İstanbul BAM bölümünde: 6–10 ay

• Ankara/İzmir: 5–9 ay

• Eksik belge veya tebligat sorunu varsa → 10–14 ay

Tahkim kararları ticari nitelikli olduğu için mahkemeler daha hızlı işlem yapmaktadır.

---

6. Türkiye’de Tenfiz Kararı Alındığında Ne Olur?

Tenfiz kararı kesinleştiğinde tahkim kararı:

• Türk mahkemesi kararıyla eşdeğer olur,

• İcra dairesinde doğrudan takibe konulur,

• Şirketin banka hesaplarına bloke konabilir,

• Malvarlıklarına haciz uygulanabilir,

• Yabancı şirketlerin Türkiye’deki şube ve temsilciliklerine gidilebilir.

Yabancı yatırımcılar için Türkiye’nin tanıma/tenfiz rejimi oldukça güven vericidir.

---

7. Tahkim Kararları Neden Ticari Uyuşmazlıklarda Avantajlıdır?

• Tarafsız ve uzman hakemler

• Gizlilik

• Daha hızlı süreç

• Uluslararası tanınma

• New York Sözleşmesi ile 170+ ülkede icra edilebilirlik

• Sözleşme özgürlüğü

Bu nedenle büyük projeler, enerji yatırımları, franchise–distribütörlük ilişkileri tahkim şartı içerir.

---

8. Tahkim Kararlarının Türkiye’de En Çok Reddedildiği Durumlar

2024–2025 verilerine göre reddin en çok görüldüğü sebepler:

• Kararın henüz bağlayıcı olmaması

• Hakem kararının yetki aşımı

• Tahkim sözleşmesinin geçersizliği

• Savunma hakkının ihlali

• Kamu düzeni gerekçesi

Ancak red kararları kesin hüküm değildir → eksiklik giderildikten sonra yeniden başvuru yapılabilir.

---

9. Tahkim Şartının Bulunduğu Sözleşmelerde Türk Mahkemelerinin Yetkisi

Sözleşmede tahkim şartı varsa:

• Türk mahkemeleri esas inceleme yapmaz,

• Tarafları tahkim yoluna gönderir,

• Ancak ihtiyati haciz ve delil tespiti yapılabilir.

Bu durum, tahkim sürecinin etkinliğini artırır.

---

10. En Sık Yapılan Hatalar ve Şirketler İçin Öneriler

A. Tahkim sözleşmesinin teknik hazırlanması ihmal ediliyor

Yetki, dil, yer, hakem sayısı doğru belirlenmelidir.

B. Belgeler eksik hazırlanıyor

Apostil ve tercüme zafiyetleri tenfizi geciktirir.

C. Tebligat delilleri toplanmıyor

Tarafın savunma hakkının ihlal edildiği iddiası en kolay red sebebidir.

D. Tahkim kararının esası tartışılıyor

Türk mahkemesi esasa karışmaz → yanlış savunma stratejisi.

E. Tahkim kararı Türkiye’de geçersiz sanılıyor

Oysa New York Sözleşmesi nedeniyle tenfiz oranı oldukça yüksektir.

---

Sonuç: Yabancı Tahkim Kararlarının Türkiye’de Tenfizi Ticaret Dünyasının Güvencesidir

2025 itibarıyla Türkiye:

• New York Sözleşmesi’ni geniş uygulamakta,

• Tahkim kararlarına saygı duymakta,

• Kamu düzenini dar yorumlamakta,

• Şirketlerin alacaklarını hızla tahsil etmesine olanak sağlamaktadır.

Doğru hazırlanan belgeler ve sağlam bir hukuki strateji ile yabancı tahkim kararlarının tenfizi yüksek başarı oranına sahiptir.