Giriş: Uluslararası Ticarette Şirketlerin En Büyük Sorunu – Alacakların Tahsili

Globalleşen ticaret hacmi sonucu Türk şirketleri:

• Avrupa’daki distribütörlerle,

• Körfez ülkelerindeki iş ortaklarıyla,

• Çin, Hong Kong ve Singapur’daki tedarikçilerle,

• ABD ve İngiltere merkezli firmalarla

yoğun sözleşme ilişkileri kurmaktadır. Bu ilişkilerde en sık karşılaşılan sorun ödenmeyen alacaklar ve bu alacaklar nedeniyle yabancı ülkede açılan ticari davalardır.

Yabancı mahkemelerde elde edilen bir karar, Türkiye’de kendi kendine uygulanmaz. Bu kararın:

• Türkiye’de icra edilebilmesi,

• Şirket malvarlığına haciz konulabilmesi,

• Banka hesaplarına bloke konulabilmesi

ancak tenfiz davası ile mümkündür.

---

1. Hangi Yabancı Ticari Kararlar Türkiye’de Tenfiz Edilebilir?

Aşağıdaki tüm ticari kararlar tenfize tabidir:

• Alacak ve tazminat kararları

• Sözleşme ihlali kararları

• Yatırım ve distribütörlük uyuşmazlıkları

• Fikri mülkiyet ihlalleri

• Marka–patent davaları

• Haksız rekabet kararları

• Ticari itibar ve tazminat kararları

• Şirket ortaklık uyuşmazlıkları

• Yabancı iflas kararlarının bazı türleri

• Uluslararası taşımacılık ve lojistik davaları

Önemli not: Tahkim kararları için tanıma–tenfiz New York Sözleşmesine göre ayrı değerlendirilir.

---

2. Tenfiz Davasının Şartları (MÖHUK m.54)

Ticari kararların Türkiye’de icrası için şu şartların varlığı zorunludur:

1. Karar kesinleşmiş olmalı

Yabancı mahkemenin kararı istinaf/temyiz sürecinden geçmiş olmalıdır.

2. Savunma hakkı ihlal edilmemeli

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olmalıdır.

3. Türk kamu düzenine açık aykırılık bulunmamalı

4. Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir alan olmamalı

Örneğin Türkiye’deki taşınmazlar hakkında verilen kararlar.

Ticari davalarda kamu düzeni istisnası çok sınırlı uygulanır.

---

3. Tenfiz İçin Gerekli Belgeler

• Yabancı mahkeme kararının aslı

• Kesinleşme şerhi

• Apostil şerhi

• Yeminli tercüme ve noter tasdiki

• Tarafların adresleri

• Ticaret sicil bilgileri

• Karara konu ticari sözleşmenin örneği (gerekirse)

Eksik bu belgeler dava sürecini uzatır.

---

4. Tenfiz Davasının Süresi (2025 Ortalama)

• Eksiksiz dosya: 4–8 ay

• Tebligat sorunu: 8–14 ay

• Belge eksikliği: 10–18 ay

Şirketler için hızlı sonuç almak adına belgelerin tamamlanması ve taraf adreslerinin doğru verilmesi kritik önemdedir.

---

5. Tenfiz Kararı Alındıktan Sonra Ne Olur?

Bir ticari karar tenfiz edildiğinde alacaklı şirket:

• Türkiye’de icra takibi başlatabilir,

• Şirket mallarına haciz koyabilir,

• Banka hesaplarına bloke koydurabilir,

• Şube ve temsilcilik malvarlıklarına el koydurabilir,

• Şirket yöneticilerinin malvarlığına giderek ek sorumluluk iddia edebilir (bazı durumlarda).

Tenfiz, yabancı kararı Türk mahkemesi kararı gibi icra edilebilir hâle getirir.

---

6. Şirketlerin En Büyük Sorunu: Tebligat ve Savunma Hakkı

Tenfizde en sık görülen red gerekçesi:

Davalının yabancı ülkedeki davadan haberdar edilmemesi

Türk şirketi yurt dışında açılan davaya katılmadıysa ve tebligat usulsüzse, Türk mahkemesi tenfizi reddedebilir.

Bu nedenle:

• Uluslararası tebligat,

• Merkezi sicil kayıt sistemi,

• Elektronik tebligat

gibi bilgiler doğru sunulmalıdır.

---

7. Ticari Sözleşmelerde Hukuk Seçimi Tenfizi Nasıl Etkiler?

Uluslararası ticarette sözleşmelere şu hükümler yazılır:

• Uygulanacak hukuk (choice of law)

• Yetkili mahkeme (jurisdiction clause)

• Tahkim şartı (arbitration clause)

Türk mahkemeleri, sözleşmede hukuk seçimi yapılmışsa buna saygı gösterir.
Örneğin İngiliz hukuku uygulanmış bir sözleşmeye dayanılarak verilen kararın tenfizi mümkündür.

Tahkim şartı varsa tenfiz New York Sözleşmesi çerçevesinde yapılır.

---

8. Ticari Kararların Tenfizinde Kamu Düzeni Kuralı Nasıl Uygulanır?

Aile hukukundan farklı olarak ticari uyuşmazlıklarda kamu düzeni istisnası çok dar yorumlanır.

Kamu düzenine aykırılık olabileceği durumlar:

• Faiz oranının Türk hukukuna tamamen aykırı olması

• Kartel ve rekabet ihlallerinde Türk kamu düzenine aykırı hükümler

• Türk hukukunun emredici hükümlerine aykırı yaptırımlar

Bunun dışındaki ticari kararlar çoğunlukla tenfiz edilir.

---

9. Tenfiz Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Red durumunda şirketlerin seçenekleri:

A. Red gerekçesi giderildikten sonra yeniden dava açmak

Red kesin hüküm değildir.

B. İstinaf yoluna gitmek

Özellikle tebligat ve kamu düzeni gerekçelerinde etkilidir.

C. Türkiye’de yeni bir ticari dava açmak

Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan yeni dava açılabilir.

---

10. Türk Şirketlerinin Yurt Dışı Alacaklarını Tahsil Etme Stratejisi

2025 yılı itibarıyla önerilen profesyonel yaklaşım:

1. Yabancı ülkede dava veya tahkim yoluyla karar almak

2. Kararın kesinleşmesini beklemek

3. Belgeleri apostil ve tercüme ile hazırlamak

4. Türkiye’de hızlı tenfiz davası açmak

5. Tenfiz sonrası icra takibi başlatmak

6. Şirket ve temsilci malvarlıkları üzerinde haciz/teminat almak

Bu adımlar şirket alacaklarının etkin biçimde tahsiline olanak sağlar.

---

Sonuç: Yabancı Ticari Kararların Tenfizi Türk Şirketleri İçin En Etkili Alacak Tahsil Yöntemidir

2025 uygulamasıyla birlikte Türkiye’de:

• Ticari tenfiz dosyaları hızlanmış,

• Kamu düzeni daha sınırlı yorumlanmış,

• Yabancı kararların icrasına kolaylık sağlanmış,

• Uluslararası iş dünyasında güven artmıştır.

Türk şirketleri, doğru stratejiyle yabancı ülkelerde kazandıkları davaları Türkiye’de kısa sürede icra edebilmektedir.