Giriş: Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiye’de Reddi İhtimal Dahilindedir

Yabancı ülkelerde verilen boşanma, nafaka, velayet, tazminat veya ticari kararların Türkiye’de geçerlilik kazanması için açılan tanıma veya tenfiz davaları her zaman olumlu sonuçlanmaz. Türk mahkemeleri, MÖHUK m.50–59 çerçevesinde belirli şartların eksik olması hâlinde red kararı verebilir.

Bu red kararı, yabancı ülke kararının Türkiye’de hiçbir hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir. Ancak bu durum kesin bir çıkmaz değildir. 2025 uygulamasında red kararlarına karşı etkili birçok hukuki yol bulunmaktadır.

---

1. Tanıma/Tenfiz Davasının Red Edilme Nedenleri Nelerdir?

Red gerekçeleri genellikle şu başlıklarda toplanır:

A. Kararın Kesinleşmemiş Olması

Yabancı kararın kesinleşme şerhi yoksa mahkeme tenfizi reddeder.

B. Savunma Hakkının İhlal Edilmesi

Davalı, yabancı ülkede açılan davadan haberdar edilmemişse.

C. Kamu Düzenine Aykırılık

Türk kamu düzeniyle açık şekilde çelişen kararlar uygulanmaz.

D. Münhasır Yetki İhlali

Özellikle Türkiye’deki taşınmazlar hakkında yabancı mahkemenin karar vermesi.

E. Apostil ve Tercüme Eksiklikleri

Belge eksiklikleri red sebebidir.

F. Tarafların kişisel durumlarına ilişkin yanlış bilgi

Doğru adres, doğru kimlik bilgisi olmaması.

Bu gerekçelerin çoğu düzeltilebilir niteliktedir.

---

2. Red Kararına Karşı İlk Yapılması Gereken: Gerekçeyi İncelemek

Türk mahkemesi red gerekçesini kararda ayrıntılı biçimde açıklar.

Red gerekçesi şunlardan hangisiyse izlenecek yol farklıdır:

• Belge eksikliği → Tamamlama

• Kamu düzeni → Argüman güçlendirme

• Kesinleşmeme → Kesinleşme belgesi temin etme

• Tebligat sorunu → Yeni tebligat süreci işletme

Yanlış hukuki yola başvurmak dosyanın daha da uzamasına neden olur.

---

3. Red Kararına Karşı İstinaf Başvurusu Yapılabilir mi?

Evet.
Tanıma ve tenfiz davalarında verilen kararlar istinafa tabidir.

Bölge Adliye Mahkemesine başvuru süresi:

• 2 hafta

İstinaf, özellikle kamu düzenine dayalı yanlış yorumlar için etkili bir yoldur.

İstinafta genellikle şu savunmalar yapılır:

• Yargıtay içtihatlarına aykırılık,

• Kamu düzeninin geniş yorumlanması,

• Aleniyet ve savunma hakkının ihmal edilmesi,

• Belgelerin doğru sunulduğuna dair açıklamalar,

• Kararın uluslararası sözleşmelere aykırılığı.

İstinaf mahkemeleri tanıma–tenfiz dosyalarında hızlı inceleme yapar.

---

4. Red Kararı Kesinleşirse Ne Olur? Tekrar Dava Açılabilir mi?

Evet.

Tanıma/tenfiz red kararı kesin hüküm oluşturmaz.

Bu, MÖHUK sisteminin en önemli özelliklerinden biridir.

Red gerekçesi ortadan kalktıktan sonra yeniden tanıma veya tenfiz davası açılabilir.

Örnekler:

• Eksik apostil tamamlandı → yeninden dava açılır

• Kesinleşme yeni alınmış → yeniden dava açılır

• Tebligat adresi bulundu → yeniden dava açılır

Bu nedenle red kararı nihai bir ret değildir.

---

5. Kamu Düzenine Aykırılık Redlerinde Ne Yapılabilir?

Kamu düzeni redleri en zor davalardır.
Ancak yine de bazı hukuki yollar mevcuttur:

A. Kararın kapsamını dar yorumlatmak

Bir kısmının tanınmasını istemek mümkündür.

B. Ek delil sunmak

Kamu düzenine aykırılık iddiasını zayıflatır.

C. Kararın icrası yerine tanınmasını talep etmek

Bazen sadece tanıma talebi kamu düzenine aykırı görülmez.

D. İstinaf ve temyiz yoluna gitmek

Yargıtay kamu düzeni konularında daha esnek içtihatlara sahiptir.

---

6. Tebligat Eksikliği Nedeniyle Red: Kolay Telafi Edilen Bir Sorun

Yabancı ülkedeki adrese tebligat yapılamaması red sebebi olabilir.
Bu durumda:

• Doğru adres bulunur,

• Yeniden tebligat çıkarılır,

• Uluslararası adli yardımlaşma kullanılır,

• Gerekirse ilanen tebligat yapılır.

Bu red gerekçesi tamamen giderilebilir niteliktedir.

---

7. Kesinleşme Eksikliği Nedeniyle Red: En Kolay Çözülen Red Türü

Yabancı kararın kesinleşmemiş olması red sebebidir.

Çözüm:

• Yabancı mahkemeden kesinleşme şerhi temin edilir,

• Apostil yapılır,

• Yeniden dava açılır.

Bu durumda davanın kabul edilme ihtimali yüksektir.

---

8. Belgelerdeki Eksiklik Nedeniyle Red: Teknik Bir Sorun

Eksiklikler genellikle şunlardır:

• Apostil yok,

• Tercüme hatalı,

• Belgenin aslı yerine fotokopi sunulmuş,

• Protokol eksik,

• Kesinleşme tarihi yanlış.

Bu eksiklikler giderildiğinde yeniden dava açmak mümkündür.

---

9. Red Kararı Sonrası Yeni Dava Açmadan Sorun Çözülebilir mi?

Hayır.
Tanıma–tenfiz sisteminde red kararından sonra:

• Dosyaya ek dilekçe sunarak devam etmek mümkün değildir.

• Yeniden dava açmak gerekir.

Bu yeni dava daha hızlı ilerler çünkü eksiklik giderilmiştir.

---

10. Red Kararı Uluslararası Hak Kaybına Yol Açar mı?

Tanıma/tenfiz reddi:

• Yabancı kararı yok saymaz,

• Sadece Türkiye’de uygulanmasını engeller.

Dolayısıyla:

• Nafaka,

• Velayet,

• Tazminat,

• Mal paylaşımı

gibi kararlar yabancı ülkede geçerliliğini korur.

Ancak Türkiye’de icraya konu olamazlar.

---

Sonuç: Tanıma/Tenfiz Red Kararı Kesin Bir Çıkmaz Değil, Düzeltilmesi Mümkün Bir Süreçtir

2025 uygulamasında:

• Belgeler tamamlanarak yeniden dava açılabilir,

• İstinaf yoluyla yanlış değerlendirmeler düzeltilebilir,

• Kamu düzeni itirazları dar yorumlanmaktadır,

• Yeni başvurular daha hızlı sonuçlanmaktadır.

Bu nedenle tanıma–tenfiz red kararları profesyonel bir strateji ile tamamen aşılabilir.