Giriş: Globalleşen Dünyada Mirasın Uluslararası Boyutu

Yurt dışında yaşayan veya yabancı ülkelerde taşınmaz, banka hesabı, şirket, araç ya da yatırım bulunduran Türk vatandaşlarının sayısı her geçen gün artmaktadır. Ancak ölüm, boşanma, miras paylaşımı veya mal rejimi tasfiyesi gibi durumlarda bu malvarlıklarına hangi ülke hukukunun uygulanacağı ciddi sorunlar yaratmaktadır.

Sorular genellikle şunlardır:

• “Almanya’daki evim için Türk miras hukuku mu geçerli?”

• “Fransa’daki banka hesapları çocuklara nasıl aktarılır?”

• “Yurt dışındaki taşınmazın paylaşımında hangi ülke yetkili?”

• “Türkiye’de açılan miras davası yabancı ülkede geçerli olur mu?”

Bu soruların tamamı MÖHUK m.20–22 kapsamında çözülür. 2025 uygulamasında uluslararası miras ve malvarlığı paylaşımı, hem Türk hem yabancı hukuk sistemlerinin etkileşim içinde olduğu karmaşık bir süreçtir.

---

1. Miras Davalarında Hangi Hukuk Uygulanır? (MÖHUK m.20)

Kural çok nettir:

Bir kişinin mirasına, ölenin milli hukuku uygulanır.

Yani Türk vatandaşı bir kişi öldüğünde miras hukuku kural olarak Türk hukukuna tabidir.
Ancak önemli bir istisna vardır:

Taşınmaz Mallar Yapıldığı Ülke Hukukuna Tabidir.

Bu nedenle:

• Almanya’daki ev → Alman hukukuna göre,

• Amerika’daki arsa → Amerikan hukukuna göre,

• Fransa’daki villa → Fransız hukukuna göre

mirasçılara geçer.

Buna lex rei sitae ilkesi denir.

---

2. Yurt Dışındaki Taşınmaz İçin Türkiye’de Dava Açılabilir mi?

Hayır.
Türkiye’de açılan bir miras davası yabancı taşınmazlar üzerinde hüküm kuramaz.

Örnek:
“Almanya’daki evi kardeşim aldı, paylaşılmasını istiyorum.”

Bu talep Türkiye’de değil Almanya’da ileri sürülmelidir.

Türk mahkemesi yalnızca Türkiye’deki mallar için yetkilidir.

---

3. Yurt Dışındaki Taşınır Mallar İçin Hangi Hukuk Geçerli?

Banka hesapları, şirket hisseleri, arabalar vb. taşınır malvarlığı unsurları ölen kişinin milli hukukuna, yani Türk hukukuna tabidir.

Örnek:
Türk vatandaşı bir kişinin İngiltere’deki banka hesabı onun:

• Mirasçıları,

• Pay oranları,

• Saklı pay kuralları

açısından Türk Medeni Kanunu hükümlerine tabidir.

Ancak bankanın hesabı devretmesi için İngiliz hukuku uygulanır.
Bu nedenle hem Türk hem yabancı hukuk birlikte devreye girer.

---

4. Çifte Vatandaşlarda Miras Hangi Hukuka Tabidir?

Çifte vatandaş olan kişilerin mirası:

• Türk vatandaşıysa,

• Türkiye ile bağını koruyorsa

genelleme olarak Türk hukukuna tabidir.

Ancak bazı ülkeler kendi vatandaşlığı esas aldığından, iki ülke hukuku çatışabilir.
Bu durumda çözüm için:

• Uygulanacak hukuk anlaşmaları,

• Mirasın açıldığı ülke,

• Malın bulunduğu ülke
  dikkate alınır.

Çifte vatandaş mirasları en karmaşık alanlardan biridir.

---

5. Yabancı Ülkedeki Miras İşlemlerinin Türkiye’de Tanınması

Eğer bir yabancı ülkede miras paylaşımı yapıldıysa:

• “Türk mahkemelerinde yeniden dava açmaya gerek var mı?”
  Cevap:

→ Hayır, ancak tanıma gerekebilir.

Örneğin Almanya’da miras paylaşımı yapıldıysa Türkiye’deki tapu işlemleri için tanıma veya apostilli veraset belgesi gerekebilir.

---

6. Yurt Dışında Verilen Veraset İlamının Türkiye’de Kullanılması

Yabancı ülkede verilen veraset belgeleği Türkiye’de doğrudan geçerli değildir.

Türkiye’de kullanılabilmesi için:

• Apostil yapılması,

• Noter onayı,

• Yeminli tercüme,

• Türk mahkemesinde tanıma işlemi
  gerekebilir.

Bazı ülkeler (Almanya, Fransa gibi) apostilli veraset belgesini Türkiye kabul eder.
Ancak mirasçılık paylarının farklı olması hâlinde Türk mahkemesi devreye girer.

---

7. Yurtdışı Mal Paylaşımı Boşanma Davasında Nasıl İşler?

Mal rejimi boşanma hukukundan farklıdır.
Bu nedenle yurtdışı mal paylaşımında uygulanacak hukuk:

• Tarafların hukuk seçimi,

• Ortak mutad mesken,

• Evliliğin kurulduğu yer

gibi kriterlere göre belirlenir.

Örnek:
Almanya’da yaşayan Türk çiftin boşanmasında mal rejimi → Alman hukukuna tabi olabilir.

Türkiye’de dava açılırsa mahkeme Alman hukukunu uygulamak zorundadır.

---

8. Yurt Dışındaki Malvarlığı İçin Vergi ve Tapu Sorunları

Her ülke kendi veraset vergisini uygular.

Örnek:
Fransa miras vergisi → %45’e kadar çıkabilir.
Türkiye miras vergisi → çok daha düşüktür.

Bu nedenle mirasçılar vergisel planlama yapmalıdır.

Tapu devri için:

• Yurt dışı mahkeme kararı,

• Apostil,

• Tercüme,

• Yetki belgesi,

• Konsolosluk işlemleri
  gereklidir.

---

9. Türk Vatandaşının Yurt Dışındaki Malvarlığı İçin Türkiye’de Dava Açılabilir mi?

Sadece şu davalar açılabilir:

• Veraset ilamı davası,

• Mirasçılık belgesi tespiti,

• Malvarlığı tespiti,

• Mirasın Türkiye’deki kısmının tasfiyesi.

Ancak Türkiye, yabancı taşınmaz üzerinde karar veremez.

---

10. En Çok Yapılan Hatalar

Vatandaşların en sık düştüğü hatalar:

• Yabancı taşınmaz için Türkiye’de dava açmak,

• Yanlış ülke hukukunu uygulamak,

• Apostilsiz belgelerle işlem yapmak,

• Çifte vatandaşlığı bildirmemek,

• Vergi yükümlülüklerini göz ardı etmek,

• Yabancı veraset belgesini Türkiye’de doğrudan kullanmaya çalışmak.

Bu hatalar süreçleri aylarca uzatır.

---

Sonuç: Yurt Dışı Malvarlığında Hukuki Strateji Belirlemek Şarttır

Uluslararası miras ve mal paylaşımı:

• Hangi ülke hukukunun uygulanacağını,

• Hangi ülke mahkemesinin yetkili olduğunu,

• Vergi yükümlülüklerini,

• Tanıma–tenfiz süreçlerini,

• Tapu devri kurallarını

birlikte değerlendirmeyi gerektiren karmaşık bir alandır.

2025 uygulamasında doğru belgeler, doğru ülke seçimi ve profesyonel bir hukuki yol haritası ile süreç hem Türkiye’de hem yurt dışında zahmetsizce tamamlanabilir.