Gümrüksüz (Duty Free) Ürün Satışı: Hediyelik Eşya Alıp Satmanın Hukuki Sınırları
Giriş: Duty Free Ürünlerinin Cezbedici Dünyası ve Hukuki Riskler
Duty Free mağazaları, yolculara özellikle:
-
parfüm,
-
kozmetik,
-
alkol,
-
tütün,
-
elektronik,
-
hediyelik eşyalar
gibi ürünlerde vergi avantajı sunan özel satış noktalarıdır. Yolcular bu ürünleri genellikle kişisel kullanım gerekçesiyle satın alır. Ancak, Türkiye’ye girişte dudak uçuklatan fiyat farkı nedeniyle bazı kişiler bu ürünleri hediyelik eşya adı altında satın alıp daha sonra ülke içinde kar amacıyla satma yoluna gitmektedir.
Bu davranış ilk bakışta basit bir alışveriş gibi görünse de, hukuken gümrük vergisi muafiyetinin kötüye kullanılması, ticari mahiyet, hatta bazı durumlarda kaçakçılık suçu kapsamında değerlendirilir.
Bu makalede, duty free ürünlerinin satılmasının hukuki sınırları, tüketicilerin hangi davranışlarının suç oluşturabileceği ve Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı detaylı olarak incelenmektedir.
Duty Free’den Alınan Ürünler Hangi Şartlarda Vergiden Muaf Olur?
Yolcu Beraberi Eşya Muafiyeti
Gümrük Kanunu’na göre yolcular, Türkiye’ye girişte belirli miktarlarda ürünü vergiden muaf olarak getirebilir. Bu miktarlar:
-
Alkol: 1 litre (veya 2×0.75 litre şarap),
-
Sigara: 200 adet,
-
Kozmetik: Makul kişisel kullanım sınırı,
-
Parfüm: 600 ml,
-
Çikolata/hediyelik yiyecek: Makul miktar,
-
Elektronik: Kişisel kullanım ile sınırlı.
Bu sınırlara uyulması hâlinde vergi alınmaz.
Ancak kritik nokta şudur:
Muafiyet yalnızca kişisel kullanım içindir; satış amacıyla alışveriş yapılması muafiyet hakkını ortadan kaldırır.
Duty Free Ürünlerinin Satılması Hukuken Yasak mı?
1) Ticari Amaç Varsa Gümrük Mevzuatına Aykırılık Doğar
Duty Free ürünleri vergisizdir. Kişi bu ürünleri:
-
daha uygun fiyata satın alıp,
-
Türkiye’de satıyorsa,
-
bu faaliyet vergi kaybına neden olur
ve ticari mahiyet kazanır.
Bu durumda:
-
ürünün vergileri sonradan istenebilir,
-
idari para cezası uygulanabilir,
-
ağır hallerde vergi kaçakçılığı değerlendirmesi yapılabilir.
2) Çoklu ve Düzenli Satış Yapılması “Ticari Faaliyet” Sayılır
Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre:
-
Aynı üründen sık sık getirilmesi,
-
Farklı seyahatlerde tekrar edilmesi,
-
Bu ürünlerin internet ortamında satılması,
-
Kar amacı güdülmesi,
ticari faaliyet sayılır.
Ticari faaliyet tespit edilirse kişi artık “yolcu” değil, ithalatçı konumundadır. Ancak ithalatçı sıfatına uygun şekilde vergilendirme yapılmadığından ceza riski doğar.
Duty Free Ürünleri Satmanın Cezai Boyutu
5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu Açısından Değerlendirme
Duty Free ürünleri vergisizdir. Dolayısıyla kişi vergisiz aldığı ürünü Türkiye’de satarken devleti vergi gelirinden mahrum bırakır. Kanun, bu durumu vergi kaybına neden olma olarak görür.
Aşağıdaki hallerde kaçakçılık suçu gündeme gelebilir:
-
Ürün miktarının ticari mahiyette olması,
-
Çoklu ve düzenli giriş çıkışlarla ürün getirilmesi,
-
Ürünlerin menşeinin gizlenmesi,
-
Fatura veya belge düzenlenmemesi,
-
Kastın açık şekilde ortaya çıkması.
Özellikle alkol ve sigara söz konusu olduğunda denetim çok daha sıkıdır.
Yargıtay’ın Yaklaşımı
Yargıtay birçok kararında şunu vurgulamaktadır:
“Ticari mahiyette Duty Free ürünü getirip iç piyasada satmak kaçakçılık suçunu oluşturabilir.”
Ancak şu husus da önemlidir:
“Kişisel kullanım kapsamında tek seferlik ürün satışı suç oluşturmaz; ancak süreklilik ve çokluk ticari amaç karinesidir.”
Bu nedenle her olay kendi şartları içinde ayrı değerlendirilir.
Duty Free Ürünlerinin Satılmasında Sık Karşılaşılan Hukuki Sorunlar
1) Çok Sayıda Parfüm Getirilmesi
Örneğin:
-
Bir yolcunun valizinde 10–15 adet parfüm bulunuyorsa,
-
Bunun “hediyelik” olduğu savunması kabul görmez,
-
Ticari amaç karinesi oluşur.
Bu durumda ürünlere el konulur ve idari-cezai süreç başlatılabilir.
2) Alkol ve Sigara Satışı
Duty Free alkol ve sigaralar Türkiye’de yüksek vergiye tabidir. Bu nedenle:
-
Duty Free’den alınan 1 litreden fazla alkol,
-
200 adetten fazla sigara,
ticarilik göstergesidir ve ağır yaptırıma tabidir.
3) Elektronik Ürün Satışı
Telefon, kulaklık, tablet gibi elektronik eşyaların satılması:
-
IMEI kaydı,
-
garanti belgeleri,
-
vergilendirme
açısından ciddi sorunlar doğurur.
Örneğin gümrüksüz alınan bir kulaklığın satışında, örneğin 5–6 adet aynı model bulunuyorsa ticari faaliyet karinesi oluşur.
4) İnternet Üzerinden Satış
Instagram, TikTok, Letgo veya Trendyol gibi platformlar üzerinden:
-
Duty Free ürün satışı yapmak,
-
Süreklilik,
-
Çoklu ilan,
-
Aynı markanın çok sayıda satışı
tespit edilirse gümrük idaresi tarafından ticari amaçlı kaçakçılık şüphesiyle işlem yapılabilir.
Hediyelik Eşya Savunması Ne Kadar Geçerli?
Yolcular çoğunlukla “hediyelik aldım” savunmasına başvurur. Ancak bu savunmanın kabulü için:
-
alınan ürünlerin sınırlı miktarda olması,
-
sürekli tekrar etmemesi,
-
paketleme ve adet olarak ticari görünmemesi gerekir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre:
“Hediyelik olması makul miktarı aşmayan ürünlerle sınırlıdır; ticari amaç çağrıştıran adetlerde hediyelik savunması kabul edilemez.”
Duty Free Ürünlerinin Satışı Hangi Durumlarda Serbesttir?
Duty Free ürünleri:
-
Kişi tarafından kullanılmışsa,
-
Tek ve makul miktardaysa,
-
Rastlantısal şekilde bir kişiye satılmışsa,
-
Ticari amaç taşımıyorsa,
bu durumda genel olarak suç oluşturmaz.
Örneğin:
-
Bir parfüm alıp beğenmediğiniz için satmanız,
-
Tek bir şişe viskiyi değerini bilmeyen birine devretmeniz,
suç veya kabahat oluşturmaz.
Burada önemli olan:
Süreklilik ve kar amacıyla hareket etme unsurudur.
Gümrük İdaresinin İnceleme Kriterleri
Gümrük idaresi şu durumlarda “ticari amaç” şüphesiyle inceleme başlatır:
-
Aynı üründen çok sayıda bulunması,
-
Aynı kişinin sık seyahat ederek sürekli ürün getirmesi,
-
Ürünlerin paketleme şeklinin ticari görünümlü olması,
-
Sosyal medyada satış ilanlarının bulunması,
-
Alıcı-satıcı arasındaki mesajlaşmalarda ticari amaç delilleri,
-
Fatura veya belge eksiklikleri,
-
Ürün niteliğinin kişisel kullanımla bağdaşmaması.
Bu kriterlerin birkaçının bir araya gelmesi ciddi hukuki sonuç doğurur.
Sonuç: Duty Free Ürünlerinin Satılmasının Hukuki Çerçevesi
Duty Free mağazalarından alınan ürünlerin satılması:
-
vergisel avantaja dayalı haksız kazanç,
-
gümrük muafiyetinin kötüye kullanılması,
-
ticari mahiyetin oluşması,
nedenleriyle hem idari hem cezai sorumluluk doğurabilir.
Özet olarak:
✔ Tek seferlik ve makul miktardaki satış → suç değildir.
✔ Sürekli ve çoklu ürün satışı → ticari faaliyet, idari ceza ve eşya zoralımıdır.
✔ Kastın varlığı (gizleme, düzenli satış, ilan verme) → kaçakçılık suçuna dönüşebilir.
Bu nedenle yolcuların duty free alışverişlerini ticari amaçla yapmaktan kaçınmaları, aksi hâlde hem eşya kaybı hem de ceza soruşturmasıyla karşılaşabileceklerini bilmeleri gerekir.
About Post Author
