Kazakistan’a Göç Eden Yabancıların Çalışma Hakları Nasıl Düzenlenmiştir?
GİRİŞ
Kazakistan, zengin doğal kaynakları, büyüyen ekonomisi ve Orta Asya’daki stratejik konumuyla son yıllarda yabancı iş gücü için cazip bir ülke haline gelmiştir. Ülkede hem nitelikli profesyoneller hem de farklı sektörlerde çalışan işçiler için geniş iş olanakları bulunmaktadır. Ancak yabancıların çalışma hakkı, yalnızca ekonomik ihtiyaçlarla değil, aynı zamanda hukuki düzenlemelerle de şekillenir. Kazakistan’a göç eden yabancıların çalışma hakları, ulusal mevzuat ve uluslararası sözleşmeler ışığında belirlenmiştir. Bu hakların kullanılabilmesi için belirli izinlerin alınması, belgelerin ibraz edilmesi ve yasal prosedürlerin izlenmesi gerekir.
I. Hukuki Çerçeve
Yabancıların çalışma statüleri şu düzenlemelerle güvence altına alınmıştır:
-
Kazakistan Cumhuriyeti İş Kanunu
-
Göç Kanunu (Law on Population Migration)
-
Yabancı İşgücü Yönetmelikleri
-
Kazakistan’ın taraf olduğu ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) sözleşmeleri
Bu düzenlemeler, yabancıların çalışma izinlerini, işçi haklarını, iş güvenliğini ve işverenlerin yükümlülüklerini kapsamaktadır.
II. Yabancıların Çalışma Hakkı
Kazakistan’da yabancılar, genel kural olarak çalışma izni almak zorundadır. Bu izin olmaksızın çalışmak veya yabancı işçi çalıştırmak, hem işçi hem de işveren açısından ciddi yaptırımlara tabidir.
Yabancıların sahip olduğu başlıca haklar:
-
Eşit muamele hakkı: Kazak işçilerle aynı işi yapan yabancı işçilere aynı ücret ödenmelidir.
-
Sosyal güvenlik: Çalışma izni bulunan yabancılar sigorta ve sosyal güvenlikten yararlanabilir.
-
İş güvenliği: İşveren, yabancı işçilerin sağlığını ve güvenliğini korumakla yükümlüdür.
-
Sendikal haklar: Yabancı işçiler sendikalara üye olabilir ve toplu sözleşmelerden yararlanabilir.
III. Çalışma İzni Şartları
Çalışma izni almak isteyen yabancıların şu koşulları sağlaması gerekir:
-
Geçerli iş sözleşmesi: Kazakistan’da faaliyet gösteren bir işverenle yapılmış olmalıdır.
-
Mesleki yeterlilik: Diploma, sertifika veya deneyim belgeleri ibraz edilmelidir.
-
Sağlık raporu: Kamu sağlığına tehdit oluşturan bir hastalığın bulunmadığı belgelenmelidir.
-
Sabıka kaydı: Ağır suç kaydı bulunmamalıdır.
-
İşveren kotası: Sektörlere göre belirlenen yabancı işçi kotalarının içinde olunmalıdır.
IV. İşverenin Yükümlülükleri
-
Çalışma izni olmayan yabancı işçi çalıştırmamak,
-
Yabancı işçilere Kazak işçilerle eşit hak ve ücret sağlamak,
-
Sosyal güvenlik primlerini yatırmak,
-
Göç makamlarına yabancı işçi çalıştırıldığını bildirmek,
-
İş güvenliği standartlarını uygulamak.
V. Çalışma İzni Türleri
-
Geçici Çalışma İzni: Belirli projeler için 1 yıllık verilir, yenilenebilir.
-
Uzun Vadeli Çalışma İzni: Nitelikli uzmanlar veya yatırımcılar için tanınır.
-
Serbest Çalışma İzni: Sporcu, sanatçı, bağımsız uzman gibi istisnai gruplara tanınabilir.
VI. Kurgusal Vaka
A şahsı, Türk vatandaşı bir inşaat mühendisi olarak Almatı’da faaliyet gösteren bir enerji şirketinde işe kabul edilmiştir.
-
Başvuru: İşveren, A şahsı için Göç Polisi’ne çalışma izni başvurusu yapar. Pasaport, diploma, sağlık raporu ve iş sözleşmesi dosyaya eklenir.
-
İnceleme: Yetkililer, belgelerin doğruluğunu kontrol eder ve işverenin yabancı işçi kotasında boşluk olup olmadığını araştırır.
-
Sonuç: Başvuru olumlu sonuçlanır ve A şahsına 1 yıllık çalışma izni verilir. Bu sayede A şahsı Kazakistan’da yasal olarak çalışmaya başlar.
Bu örnek, çalışma hakkının ancak işverenin başvurusu ve belgelerin eksiksiz hazırlanmasıyla mümkün olduğunu göstermektedir.
VII. Ret Sebepleri
-
Yabancı işçi kotasının dolu olması,
-
Belgelerin sahte veya eksik sunulması,
-
Ağır suç kaydının bulunması,
-
Kamu sağlığına tehdit oluşturan hastalıkların tespiti,
-
İşverenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi.
VIII. Ret Kararına İtiraz Yolları
Başvuru reddedilirse işveren veya yabancı çalışan:
-
İdari makamlara yeniden değerlendirme başvurusu yapabilir,
-
İdari mahkemelerde dava açabilir,
-
Eksiklikleri gidererek yeni bir başvuru yapabilir.
IX. Çalışma Haklarının İhlali Durumunda
Yabancı işçilerin haklarının ihlali halinde başvurabileceği yollar:
-
Çalışma Bakanlığı’na şikâyet,
-
İş mahkemelerinde dava,
-
Sendikalar aracılığıyla hak arama,
-
Uluslararası kuruluşlardan destek talebi.
X. Sonuç
Kazakistan’da yabancıların çalışma hakları, ulusal ve uluslararası hukuk tarafından güvence altına alınmıştır. Yabancılar, çalışma izni almak şartıyla Kazak işçilerle eşit haklara sahiptir. İşverenler de yabancı işçilere karşı yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Bu nedenle, Kazakistan’da çalışmak isteyen yabancıların süreci hatasız yönetebilmesi için hukuki danışmanlık alması hem işçinin hem de işverenin yararınadır.
Hukuk Fakültesi Öğrencisi Gamze Akbulut
About Post Author
