Kazakistan’da Boşanma Sonrası Çocuk Velayeti ve Aile Birleşimi Nasıl Etkilenir?
GİRİŞ
Boşanma, sadece eşler arasındaki evlilik bağının sona ermesiyle sınırlı değildir. Özellikle çocukların velayeti ve ebeveynlerin göç statüleri açısından önemli hukuki sonuçlar doğurur. Kazakistan’da boşanma sonrası çocuk velayeti konusu, hem aile hukuku hem de göç hukuku bakımından ayrı bir önem taşır. Çünkü velayet kararları, çocuğun hangi ebeveynle yaşayacağını belirlerken; aynı zamanda aile birleşimi vizeleri ve oturma izinleri üzerinde de doğrudan etkili olur.
I. Hukuki Çerçeve
Kazakistan’da çocuk velayeti ve aile birleşimi konuları şu yasal dayanaklara göre düzenlenmektedir:
-
Kazakistan Aile Kanunu (Marriage and Family Code)
-
Göç Kanunu ve Yabancılar Hukuku
-
Çocuk Haklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Kazakistan taraf olmuştur)
-
Türkiye–Kazakistan arasındaki ikili anlaşmalar (eğitim, aile ve sosyal hakların korunması bağlamında)
II. Boşanma Sonrası Çocuk Velayeti
-
Velayet Hakkı:
-
Çocukların velayeti genellikle çocuğun üstün yararı ilkesine göre belirlenir.
-
Mahkeme, çocuğun kimin yanında daha iyi gelişeceğini, ekonomik ve sosyal koşulları değerlendirir.
-
-
Ortak Velayet İmkânı:
-
Kazakistan’da uygulamada genellikle velayet anneye verilmektedir. Ancak babanın koşulları uygun ise tek başına velayet hakkı alması mümkündür.
-
Taraflar anlaşırsa, ortak velayet kararı da alınabilir.
-
-
Çocuğun Görüşü:
-
10 yaşını aşmış çocukların görüşü mahkeme tarafından dikkate alınır.
-
-
Mali Yükümlülükler:
-
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim masraflarına katkı sağlamakla yükümlüdür.
-
III. Velayet Kararının Aile Birleşimine Etkisi
Boşanma sonrası çocuk velayeti, aile birleşimi vizeleri ve oturma izinlerini doğrudan etkileyebilir:
-
Çocuk Kazakistan’da kalacaksa: Velayet sahibi ebeveyn, çocuğun yanında yasal ikamet etme hakkına sahiptir.
-
Çocuk yabancı ülkede kalacaksa: Kazakistan’daki ebeveyn aile birleşimi talebinde bulunarak çocuğunu yanına getirmek için başvuru yapabilir.
-
Ortak velayet durumunda: Her iki ebeveyn de çocuğun ziyaret hakkını gözetmekle yükümlüdür. Bu, sınır ötesi ziyaret izinleri ve seyahat belgelerini gerekli kılar.
IV. Gerekli Belgeler
Boşanma sonrası çocuk velayeti ve aile birleşimi için genellikle şu belgeler talep edilir:
-
Mahkemece verilmiş boşanma kararı,
-
Çocuğun doğum belgesi,
-
Velayet kararını gösteren mahkeme ilamı,
-
Çocuğun pasaportu veya kimlik belgesi,
-
Ebeveynin ikamet belgesi ve mali durum belgeleri,
-
Aile birleşimi vizesi için konsolosluk başvuru formu.
V. Kurgusal Vaka
A şahsı, Türk vatandaşı olup Kazakistan vatandaşı eşi ile evlidir. Evliliklerinden bir çocukları vardır. Bir süre sonra evlilik ilişkileri bozulmuş ve taraflar boşanma davası açmıştır.
-
Velayet Kararı: Mahkeme, çocuğun üstün yararını gözeterek velayeti anneye bırakır. Ancak baba (A şahsı), çocuğun eğitimine katkıda bulunmayı kabul eder.
-
Göç Hukuku Sonuçları: A şahsının Kazakistan’da oturma izni, başlangıçta aile birleşimi yoluyla alınmıştır. Boşanma sonrası oturma izni dayanağını kaybeder. Ancak çocuğun babası olduğu için yeni bir oturma izni başvurusunda bulunabilir.
-
Çözüm: Mahkeme kararı ve çocuğun doğum belgesi ile birlikte Göç Dairesi’ne başvuran A şahsı, “çocuğu üzerinden oturma hakkı” elde eder. Böylece çocuğuyla bağlarını koparmadan Kazakistan’da yaşamaya devam eder.
Bu vaka, boşanma sonrası aile birleşiminin tamamen sona ermediğini, özellikle çocuk üzerinden devam edebileceğini göstermektedir.
VI. Ret Sebepleri
-
Sahte evlilik veya evliliğin yalnızca oturma izni amacıyla yapıldığının tespiti,
-
Çocuğun üstün yararına aykırı bir başvuru,
-
Ebeveynin ağır suç geçmişi,
-
Mali yeterliliğin yetersizliği,
-
Çocuğun diğer ebeveyniyle bağlarının kopmasına yol açacak başvurular.
VII. İtiraz Yolları
Ret halinde başvurucu:
-
İdari makamlara yeniden değerlendirme için başvurabilir,
-
İdari mahkemede dava açarak ret kararının iptalini talep edebilir,
-
Türkiye–Kazakistan konsoloslukları aracılığıyla diplomatik destek talep edebilir.
VIII. Çocuğun Hakları
-
Çocuk, hangi ebeveynin yanında yaşarsa yaşasın, diğer ebeveyniyle kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir.
-
Eğitim, sağlık ve barınma hakları uluslararası sözleşmelerle güvence altındadır.
-
Çocuğun vatandaşlık durumu da önemlidir; Kazakistan vatandaşı olan çocuk, ülkede kalma hakkına sahiptir.
IX. Sonuç
Kazakistan’da boşanma sonrası çocuk velayeti, aile birleşimi vizeleri üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Velayet kararları, ebeveynlerin oturma izinlerini şekillendirebilir. Ancak çocukların üstün yararı ilkesi hem aile hukuku hem de göç hukukunda önceliklidir. Türk vatandaşları açısından, boşanma sonrası dahi çocuğun velayeti veya kişisel ilişki hakkı üzerinden Kazakistan’da oturma izni alınabilmesi mümkündür. Profesyonel hukuki danışmanlık almak, hem ebeveynin hem de çocuğun haklarının korunmasında kritik rol oynar.
Hukuk Fakültesi Öğrencisi Gamze Akbulut
About Post Author
