18 Yaş Altı Hastalardan Ücret Alınması Hukuka Uygun mu?

Giriş

Türkiye’de sağlık hizmetlerine erişim, hem anayasal güvence altında olan temel bir hak hem de sosyal devlet ilkesinin somut bir yansımasıdır. Özellikle 18 yaş altı çocukların sağlık hizmetlerinden yararlanması söz konusu olduğunda, hukuki koruma daha da güçlenmektedir. Uygulamada ise özel hastanelerin, SGK kapsamında olan ya da acil nitelik taşıyan işlemler için çocuk hastalardan çeşitli adlar altında ücret talep ettiği görülmektedir. Bu durum aileler açısından ciddi mağduriyetler doğurmakta ve “18 yaş altı hastalardan ücret alınması hukuka uygun mu?” sorusunu gündeme getirmektedir.

1. Anayasal Çerçeve: Çocukların Sağlık Hakkı

1.1. Anayasa’da Sağlık Hakkı

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 56. maddesi, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu düzenler. Devlet, herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamakla yükümlüdür.

Ayrıca 41. madde, ailenin ve çocukların korunmasını düzenler. Bu bağlamda çocukların sağlık hizmetlerine erişimi anayasal bir güvence altındadır.

1.2. Çocuk Hakları ve Uluslararası Düzenlemeler

Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme uyarınca çocukların mümkün olan en yüksek sağlık standardına erişim hakkı bulunmaktadır. Devletler, çocukların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak ve engelleri ortadan kaldırmak zorundadır.

Bu uluslararası yükümlülükler, iç hukukta da bağlayıcıdır.

2. SGK Mevzuatında 18 Yaş Altı Hastalar

2.1. Genel Sağlık Sigortası Kapsamı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 18 yaş altındaki tüm çocuklar genel sağlık sigortası kapsamındadır. Anne veya babanın sigortalı olup olmaması, prim borcu bulunup bulunmaması gibi durumlar çocukların sağlık hizmeti almasına engel değildir.

Bu düzenleme, çocukların sağlık hizmetlerine ücretsiz erişimini esas alır.

2.2. İlave Ücret Sınırları

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) hükümlerine göre:

SGK ile sözleşmeli özel hastaneler, belirli oranlarda ilave ücret talep edebilir.
Ancak bazı durumlarda ilave ücret alınması yasaktır.
Özellikle acil hallerde ve bazı özel gruplarda ücret talebi hukuka aykırıdır.

Çocuk hastalar açısından ilave ücret uygulaması sıkı denetime tabidir.

3. Acil Hallerde 18 Yaş Altı Hastalardan Ücret Alınması

3.1. Acil Hal Kavramı

Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre; ani gelişen, hayati tehlike oluşturan veya derhal müdahale edilmesi gereken durumlar “acil hal” olarak tanımlanır.

Acil servis hizmetlerinde:

SGK’lı hastalardan ilave ücret alınamaz.
18 yaş altı çocuklardan hiçbir şekilde ücret talep edilemez.

3.2. Hukuka Aykırı Tahsilat

Acil bir durumda çocuk hastadan;

Muayene ücreti
Tahlil ücreti
Yatak ücreti
Konsültasyon ücreti
Malzeme farkı

gibi kalemler adı altında ücret alınması hukuka aykırıdır.

Bu tür tahsilatlar, sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında geri istenebilir.

4. Özel Hastanelerin İlave Ücret Talebi: Sınırlar Nelerdir?

4.1. SGK ile Sözleşmeli Hastaneler

SGK ile sözleşmeli özel hastaneler:

SUT’ta belirtilen oranı aşamaz.
Yasaklı işlemler için ücret talep edemez.
Hastaya açık ve yazılı bilgilendirme yapmak zorundadır.

4.2. SGK Kapsamındaki İşlemler

Çocuk hastalara yapılan:

Aşılar
Temel pediatrik muayeneler
Acil müdahaleler
Hayati tedaviler

SGK kapsamında olup ek ücret alınması çoğu durumda hukuka aykırıdır.

5. Hangi Durumlarda Ücret Alınabilir?

18 yaş altı hastalardan her durumda ücret alınamaz demek doğru değildir. Ancak ücret alınabilecek durumlar sınırlıdır:

SGK kapsamı dışında talep edilen özel hizmetler
VIP oda tercihi
Estetik amaçlı işlemler (tıbbi zorunluluk yoksa)
SGK ile sözleşmesiz hastane tercihi

Bu durumlarda dahi açık rıza ve bilgilendirme şarttır.

6. Hukuka Aykırı Ücret Tahsilinde Başvuru Yolları

6.1. Hastane Başvurusu

İlk aşamada:

Yazılı dilekçe ile iade talep edilmelidir.
Fatura ve ödeme dekontları eklenmelidir.
15 gün içinde yanıt istenmelidir.

6.2. SGK’ya Şikayet

Sosyal Güvenlik Kurumu’na şikayet başvurusu yapılabilir. SGK:

İnceleme başlatır.
İdari para cezası uygulayabilir.
Haksız tahsil edilen tutarın iadesini sağlayabilir.

6.3. Tüketici Hakem Heyeti

Belirli parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulabilir.

Çünkü özel hastane-hasta ilişkisi aynı zamanda bir tüketici işlemidir.

6.4. Tüketici Mahkemesi Davası

Daha yüksek tutarlar için Tüketici Mahkemesi’nde:

Ücret iadesi
Faiz talebi
Manevi tazminat

istenebilir.

7. Sebepsiz Zenginleşme ve İade Davası

Türk Borçlar Kanunu’na göre hukuka aykırı şekilde alınan bedel, sebepsiz zenginleşme niteliğindedir.

Şartlar:

Hastane tarafından tahsilat yapılmış olmalı
Hukuki dayanak bulunmamalı
Hastane zenginleşmiş olmalı
Hasta fakirleşmiş olmalı

Bu durumda dava açılarak ücret iadesi talep edilebilir.

8. Zamanaşımı Süresi

Genel olarak sebepsiz zenginleşme davalarında:

2 yıl (öğrenmeden itibaren)
10 yıl (her hâlükârda)

zamanaşımı uygulanır.

Bu nedenle erken başvuru önemlidir.

9. Yargıtay Uygulamaları

Yargıtay kararlarında;

Acil hallerde ücret alınamayacağı
SGK kapsamındaki işlemlerde ilave ücret sınırının aşılamayacağı
Haksız tahsil edilen bedelin iadesi gerektiği

açıkça belirtilmiştir.

Yargıtay, özellikle çocuk hastalar söz konusu olduğunda koruyucu yorum yapmaktadır.

10. Manevi Tazminat Mümkün mü?

Çocuk hastanın acil durumda tedaviye alınmaması veya ücret dayatması yapılması:

Kişilik haklarının ihlali
İnsan onurunun zedelenmesi
Çocuğun üstün yararının ihlali

olarak değerlendirilebilir.

Bu durumda manevi tazminat talebi mümkündür.

11. Sık Sorulan Sorular (SSS)

18 yaş altı çocuğumdan özel hastane muayene ücreti aldı. Yasal mı?

SGK kapsamında ise ve işlem yasaklı kategorideyse hukuka aykırı olabilir.

Acil serviste ücret istediler, ödemek zorunda mıyım?

Hayır. Acil durumlarda ücret talebi yasaktır.

Fatura verilmedi, ne yapmalıyım?

Fatura talep edin. Vermemeleri ayrıca suç teşkil edebilir.

12. Sonuç ve Değerlendirme

“18 yaş altı hastalardan ücret alınması hukuka uygun mu?” sorusunun cevabı; genel olarak hayır, ancak istisnai durumlarda mümkündür şeklindedir.

Özellikle:

Acil hallerde
SGK kapsamındaki işlemlerde
Çocuğun temel sağlık hizmetlerinde

ücret talep edilmesi hukuka aykırıdır.

Haksız tahsilat halinde:

Hastaneye başvuru
SGK şikayeti
Tüketici Hakem Heyeti
Tüketici Mahkemesi
Sebepsiz zenginleşme davası

yolları izlenebilir.

Çocukların sağlık hakkı, yalnızca bir idari düzenleme değil; anayasal ve uluslararası güvencelere sahip temel bir insan hakkıdır. Bu nedenle özel hastanelerin ücret uygulamaları sıkı biçimde denetlenmeli, aileler ise haklarını bilinçli şekilde aramalıdır.

Single Blog Title