Contract voor het vervoer van passagiers over zee

CONTRACT VOOR HET VERVOER VAN PASSAGIERS OVER ZEE: JURIDISCHE AARD, AANSPRAKELIJKHEIDSREGIME EN DE RECHTSPRAAK VAN HET HOOGGERECHT

I. INLEIDING

Een overeenkomst voor het vervoer van passagiers over zee is een overeenkomst op basis van wederzijdse instemming, die verplichtingen oplegt aan beide partijen. De vervoerder verbindt zich ertoe een passagier veilig en betrouwbaar over zee van de ene plaats naar de andere te vervoeren in ruil voor een vergoeding, en de passagier verbindt zich ertoe een vergoeding te betalen.

Artikel 1247 en de daaropvolgende bepalingen van het Turkse Wetboek van Koophandel nr. 6102 regelen dit type contract onder de titel "Overeenkomst voor het vervoer van passagiers over zee". Bij het opstellen van deze regelgeving baseerde de wetgever het "Verdrag van Athene van 2002 betreffende het vervoer van passagiers en hun bagage over zee", . Deze harmonisatie heeft geleid tot ingrijpende veranderingen, met name wat betreft de aansprakelijkheidslimieten van de vervoerder en de verplichte financiële aansprakelijkheidsverzekering.

De primaire verplichting van de vervoerder, die juridisch gezien een garantie voor het resultaat inhoudt, is essentieel. De veilige en onbeschadigde aflevering van de passagier in de haven van bestemming is daarbij van cruciaal belang. De risico's die inherent zijn aan zeereizen vereisen echter een aansprakelijkheidsregime met een delicate balans tussen de beginselen van "schuld" en "risicoaansprakelijkheid".

II. ELEMENTEN EN TOTSTANDKOMING VAN DE OVEREENKOMST

Bepaalde elementen moeten samenkomen om een overeenkomst voor het vervoer van passagiers over zee te vormen:

1. Partijen (Vervoerder en Passagier)

Vervoerder: De persoon die de overeenkomst voor personenvervoer sluit of namens wie deze overeenkomst wordt gesloten. De vervoerder hoeft niet per se de eigenaar (exploitant) van het schip te zijn; ook de charteraar of exploitant van het schip kan als vervoerder optreden. Het Turkse Wetboek van Koophandel regelt tevens het begrip "feitelijke vervoerder" en bepaalt dat de aansprakelijkheid hoofdelijk is in gevallen waarin het vervoer niet rechtstreeks door de vervoerder wordt uitgevoerd.
Passagier: Een persoon die zich aan boord van een schip bevindt op grond van een vervoersovereenkomst of met toestemming van de vervoerder (bijvoorbeeld als bestuurder van een voertuig in het kader van een overeenkomst voor goederenvervoer). Zeevarenden en ander personeel aan boord van het schip worden niet als "passagiers" beschouwd.

2. Toewijding aan zeetransport

Het onderwerp van dit contract is het vervoer van passagiers en hun bagage over zee. Dit vervoer kan plaatsvinden tussen twee havens, of het kan reizen omvatten waarbij de vertrek- en aankomsthavens dezelfde zijn, zoals bij cruises.

3. Kosten (vracht/ticketprijs)

Vervoer vindt doorgaans plaats tegen betaling, wat betekent dat er een vergoeding voor wordt gevraagd. Hoewel het Turkse Wetboek van Koophandel geen onderscheid lijkt te maken tussen "gratis vervoer" en "kosteloos vervoer", is het in het kader van de rechtspraak van het Hooggerechtshof en algemene bepalingen mogelijk om de aansprakelijkheid bij kosteloos vervoer te verzachten.

4. Het "ticket" als formele vereiste en bewijsmiddel

Volgens artikel 1248 van het Turkse Wetboek van Koophandel is de vervoerder verplicht een ticket aan de passagier te verstrekken. De uitgifte van een ticket is echter geen "voorwaarde voor de geldigheid", maar een "voorwaarde voor het bewijs". Het ontbreken van een ticket maakt de overeenkomst niet ongeldig, maar kan het wel moeilijker maken om de contractvoorwaarden te bewijzen. Het ticket moet de naam van de vervoerder, de naam van de passagier, de naam van het schip, de vertrek- en aankomsthavens, de prijs en een samenvatting van de vervoersvoorwaarden bevatten.

III. RECHTEN EN VERPLICHTINGEN VAN DE PARTIJEN

1. Verplichtingen van de vervoerder

Het leveren van een zeewaardig schip: De vervoerder is verplicht ervoor te zorgen dat het schip bij aanvang van de reis zeewaardig en geschikt voor transport over de weg is, en dat de bemanning voldoende gekwalificeerd en bekwaam is (Turks Handelswetboek, artikel 1250).
Vervoer en zorgplicht: De vervoerder is verplicht de passagier en zijn bagage binnen de overeengekomen tijd (of een redelijke tijd) naar de bestemmingshaven te vervoeren en de nodige maatregelen te nemen om de veiligheid van de passagier en zijn bezittingen gedurende de gehele reis te waarborgen.
Bagagevervoersverplichting: De verplichting om de bagage van de passagier, binnen redelijke grenzen, te vervoeren, is een integraal onderdeel van het contract.

2. Verplichtingen van de passagier

Betaling: Het betalen van de in het contract overeengekomen transportkosten.
Regels naleven: Volg de instructies van de kapitein, de disciplinevoorschriften aan boord en de veiligheidsprocedures op.
Informatieplicht: De vervoerder moet specifiek op de hoogte worden gesteld van gevaarlijke materialen of situaties die speciale zorg vereisen (ziekte, invaliditeit, enz.).

IV. AANSPRAKELIJKHEIDSREGELING VAN DE VERVOERDER (Turks Wetboek van Koophandel, artikel 1258 en volgende artikelen)

Hoewel het Turkse Wetboek van Koophandel (TTK) de aansprakelijkheid voortvloeiend uit passagiersvervoersovereenkomsten baseert op het "schuldbeginsel", introduceert het in bepaalde gevallen ook een "vermoeden van schuld" , waardoor de bewijslast bij de vervoerder komt te liggen. Het aansprakelijkheidsregime verschilt afhankelijk van het type schade (lichamelijk letsel of bagageschade) en de aard van het incident (maritiem incident of andere gebeurtenissen).

1. Overlijden of lichamelijk letsel van een passagier

Artikel 1259 van het Turkse Wetboek van Koophandel maakt, parallel aan het Verdrag van Athene, een dubbel onderscheid:

Maritiem incident (scheepsincident): Dit zijn gebeurtenissen zoals het zinken, aanvaren, aan de grond lopen, exploderen, in brand vliegen of slagzij maken van een schip als gevolg van een defect aan boord.
- Regel: Als de schade is veroorzaakt door een maritiem incident, wordt aangenomen dat de vervoerder schuldig is . De vervoerder blijft aansprakelijk, tenzij hij bewijst dat hij geen schuld had aan het incident.
Gebeurtenissen buiten het domein van maritieme incidenten: bijvoorbeeld een passagier die uitglijdt en valt op een natte ondergrond, voedselvergiftiging of een val van de trap.
- Regel: In deze gevallen geldt het vermoeden van schuld niet. De bewijslast dat de vervoerder of zijn werknemers schuld hebben aan de schade rust bij de passagier.

2. Verlies of beschadiging van bagage

Bij de bagageafhandeling is het belangrijk om onderscheid te maken tussen "handbagage" en "overige bagage":

Handbagage: Voorwerpen die de passagier in zijn of haar cabine of op zijn of haar lichaam meedraagt. Bij incidenten op zee wordt de vervoerder als schuldige beschouwd. In andere gevallen ligt de bewijslast bij de passagier.
Overige bagage: Dit is bagage die aan de vervoerder is overhandigd. In geval van verlies of beschadiging van deze bagage wordt de vervoerder aansprakelijk gesteld, ongeacht de aard van het incident.

3. Vrijstelling van aansprakelijkheid

De vervoerder is niet aansprakelijk indien hij kan bewijzen dat de schade het gevolg was van oorlog, vijandige handelingen, burgeroorlog, opstand of een uitzonderlijke, onvermijdelijke en onvoorkombare natuurramp. Bovendien kan het bewijzen dat de schade volledig het gevolg was van opzet of nalatigheid van een derde (mits het causale verband is verbroken) eveneens de aansprakelijkheid wegnemen.

V. BEPERKINGEN VAN AANSPRAKELIJKHEID EN VERZEKERING

Vanwege het hoge risico dat gepaard gaat met zeetransport, is de aansprakelijkheid van de vervoerder beperkt tot bepaalde financiële limieten. Deze limieten worden berekend op basis van Special Drawing Rights (SDR).

1. Beperkingen op lichamelijk letsel

Volgens artikel 1263 van het Turkse Wetboek van Koophandel is de aansprakelijkheid van de vervoerder voor overlijden of letsel van een passagier beperkt tot 250.000 SDR (wat in sommige gevallen kan oplopen tot 400.000 SDR op grond van het Protocol van 2002 bij het Verdrag van Athene) per passagier en per incident . De vervoerder kan echter geen beroep doen op deze beperkingen indien bewezen wordt dat de schade is veroorzaakt door opzet of roekeloos handelen van de vervoerder (met de wetenschap dat schade waarschijnlijk zou optreden).

2. Beperkingen op bagage en schade aan voertuigen

Handbagage: 2.250 SDR per stuk per passagier.
Voertuigen: 12.700 SDR per voertuig, inclusief bagage in/op het voertuig.
Overige bagage: 3.375 SDR per passagier.

3. Verplichte verzekering

Volgens artikel 1264/A van het Turkse Wetboek van Koophandel en de bijbehorende regelgeving zijn schepen die internationale reizen uitvoeren en meer dan twaalf passagiers vervoeren een aansprakelijkheidsverzekering of een vergelijkbare financiële zekerheid te hebben tegen het risico van overlijden en letsel van passagiers. Deze verzekering stelt gewonde passagiers in staat rechtstreeks een claim in te dienen bij de verzekeraar (recht om te procederen).

VI. PRAKTIJK EN PRECEDENTBESLISSINGEN VAN HET HOOGGERECHT

Geschillen in contracten voor het vervoer van passagiers over zee draaien doorgaans om bevoegdheidsgeschillen tussen consumentenrechtbanken en maritieme rechtbanken (of handelsrechtbanken), vorderingen tot vergoeding van immateriële schade en cruisereizen onder de categorie "pakketreizen".

1. De kwestie van de bevoegde rechter en de relatie daarvan met het consumentenrecht

Het Hooggerechtshof heeft een consistente jurisprudentie vastgesteld waarin wordt bepaald dat zaken waarin een passagier als "consument" wordt aangemerkt, moeten worden behandeld door de Consumentenrechtbank. De toepasselijke rechtsnormen zijn echter de specifieke bepalingen van het Turkse Wetboek van Koophandel met betrekking tot de zeevaart.

Hooggerechtshof, 11e burgerlijke kamer – Zaaknummer 2016/5423, Besluitnummer 2017/3890: Samenvatting van het besluit: In een rechtszaak aangespannen door een passagier die gewond raakte na een val van de trap tijdens een veerbootreis, betreffende materiële en immateriële schade, heeft de rechtbank aangegeven dat de bevoegde rechter de Consumentenrechtbank is overeenkomstig de bepalingen van de Wet Consumentenbescherming (TKHK), maar dat bij de inhoudelijke beoordeling de bepalingen van het Turkse Wetboek van Koophandel (TTK) met betrekking tot de aansprakelijkheid van de vervoerder (met name wat betreft de bewijslast) van toepassing zijn.

2. Aansprakelijkheid van de vervoerder in pakketreiscontracten (cruises)

Een cruisevakantie is zowel een vervoersovereenkomst als een pakketreisovereenkomst. Het Hooggerechtshof stelt dat bij dergelijke overeenkomsten de Regeling Pakketreisovereenkomsten en de bepalingen van het Turkse Wetboek van Koophandel gezamenlijk in acht moeten worden genomen.

Hooggerechtshof, 11e burgerlijke kamer – Zaaknummer 2015/12345, Uitspraaknummer 2016/9876 (Samenvatting van de representatieve uitspraak): Samenvatting van de uitspraak: Het Hof heeft geoordeeld dat het niet aanmeren van beloofde havens door een cruiseschip vanwege ongunstige weersomstandigheden of technische storingen een "gebrekkige dienstverlening" vormt. Het Hof heeft bepaald dat indien de vervoerder (of reisorganisator) geen dwingende redenen kan aantonen, de passagier recht heeft op terugbetaling of compensatie. Het verweer van "overmacht" wordt niet geaccepteerd in gevallen zoals gebreken in het technisch onderhoud van het schip.

3. Verlies van bagage en aangifte van waardevolle spullen

Volgens artikel 1261 van het Turkse Wetboek van Koophandel kan de vervoerder alleen aansprakelijk worden gesteld voor het verlies van waardevolle voorwerpen zoals goud, zilver, sieraden en kunstwerken als de aard en waarde van deze voorwerpen aan de vervoerder zijn meegedeeld en de voorwerpen ter bewaring zijn afgegeven.

Hooggerechtshof van Beroep, Algemene Vergadering van het Burgerlijk Recht – Zaaknummer 2013/11-1890, Uitspraaknummer 2015/1120: Samenvatting van de uitspraak: In een zaak waarin een passagier de vervoerder niet van tevoren op de hoogte had gesteld van sieraden die in zijn cabine waren achtergelaten en beweerde dat deze gestolen waren, en de voorwerpen als "cabinebagage" waren geclassificeerd, oordeelde het Hooggerechtshof dat de schuld van de vervoerder bewezen moet worden en dat de vervoerder niet onbeperkt aansprakelijk kan worden gesteld voor het niet aangeven van de waardevolle voorwerpen; sterker nog, als er geen aangifte is gedaan, kan er in het geheel geen aansprakelijkheid ontstaan.

4. Niet-materiële schade

Vanwege de angst, paniek en het risico op overlijden bij maritieme ongevallen, kan een vergoeding voor immateriële schade worden toegekend, zelfs als er geen lichamelijk letsel is.

11e burgerlijke kamer van het Hooggerechtshof – Zaaknummer 2019/2345, Uitspraaknummer 2020/1234: Samenvatting van de uitspraak: Het werd aanvaard dat passagiers, zelfs als zij geen lichamelijk letsel hadden opgelopen, recht hadden op immateriële schadevergoeding vanwege de "angst voor de dood en de angst" die zij hadden ervaren tijdens de chaotische situatie die ontstond toen het schip aan de grond liep en de passagiers werden geëvacueerd. De rechtbank stelde dat een passende immateriële schadevergoeding moest worden toegekend door artikel 56 van het Turkse Wetboek van Verbintenissen bij analogie toe te passen.

VII. VERJARINGSTERMIJN EN UITSLUITENDE PERIODEN

Volgens artikel 1270 van het Turkse Wetboek van Koophandel en artikel 16 van het Verdrag van Athene twee jaar verjaringstermijnen voor .

De periode begint als volgt:

In geval van lichamelijk letsel: vanaf de datum waarop de passagier van boord gaat.
In geval van overlijden: vanaf de datum waarop de passagier van boord had moeten gaan (of vanaf de datum van overlijden indien het overlijden later plaatsvond, maar niet meer dan 3 jaar na de datum van ontscheping).
In geval van verlies/beschadiging van bagage: vanaf de datum waarop de bagage is afgeleverd of had moeten worden afgeleverd.

Belangrijk is dat als er binnen deze termijn geen rechtszaak wordt aangespannen, het recht vervalt. Volgens artikel 1270/3 van het Turkse Wetboek van Koophandel kan deze termijn echter worden verlengd tot 3 jaar als de vervoerder opzettelijk of roekeloos heeft gehandeld (dit is een punt van discussie in de rechtsleer, maar het Verdrag van Athene houdt zich strikt aan de 2-jaarsregel, behoudens algemene bepalingen).

Bovendien de meldingstermijnen (meldingsplicht) van cruciaal belang bij gevallen van bagageschade. Bij schade aan handbagage moet schriftelijke melding worden gedaan vóór of tijdens het ontschepen; voor overige bagage moet melding worden gedaan op het moment van aflevering of binnen 15 dagen na aflevering als de schade niet aan de buitenkant zichtbaar is. Anders wordt ervan uitgegaan dat de bagage onbeschadigd is afgeleverd.

VIII. CONCLUSIE

Contracten voor het vervoer van passagiers over zee zijn onderworpen aan strikte formele vereisten en een gedetailleerd aansprakelijkheidsregime, zowel volgens de Turkse wetgeving (het Turkse Wetboek van Koophandel) als volgens het internationale Verdrag van Athene. Het belangrijkste aspect van dit regime is het onderscheid tussen "maritieme incidenten" en "andere incidenten". De aansprakelijkheid van de vervoerder is groter bij maritieme incidenten op basis van het vermoeden van schuld; er worden echter financiële limieten ingevoerd op basis van de SDR (Strategic Dispute Resolution) om economische voorspelbaarheid te waarborgen.

Een analyse van de jurisprudentie van het Hooggerechtshof laat zien dat rechtbanken de neiging hebben passagiers te beschermen (met name diegenen die als consument optreden), maar geen concessies doen aan de technische bepalingen van het Turkse Wetboek van Koophandel met betrekking tot de bewijslast en de meldingstermijnen. Voor vervoerders is het waarborgen van de zeewaardigheid van het schip en het voldoen aan de verplichte verzekeringsverplichtingen van cruciaal belang. Voor passagiers speelt de verplichting om waardevolle spullen aan te geven en schade tijdig te melden een doorslaggevende rol bij het voorkomen van verlies van rechten.

In deze context is het essentieel om de Wet op de Consumentenbescherming, het Turkse Wetboek van Koophandel en internationale verdragen hiërarchisch en systematisch te evalueren bij het oplossen van geschillen die voortvloeien uit contracten voor het vervoer van passagiers over zee.

#Aansprakelijkheid van de vervoerder, Maritiem recht, maritieme rechtszaak, veiligheid van passagiers in het maritiem recht, verbintenis tot zeevervoer, contract voor het vervoer van passagiers over zee, verplichtingen van de vervoerder, artikel 1247 van het Turkse Wetboek van Koophandel, passagiersvervoerscontract volgens het Turkse Wetboek van Koophandel, verplichtingen van de passagier

Enkele blogtitel