Bekendmaking van het vonnis wegens niet-naleving van de voorwaardelijke straf

1. Inleiding: De plaats van de instelling voor voorwaardelijke strafoplegging in de wetgeving

In het strafprocesrecht moet een delicate balans worden gevonden tussen het beschermen van het rechtvaardigheidsgevoel van de samenleving en de re-integratie van het individu in de maatschappij. Een van de belangrijkste instrumenten die deze balans waarborgt, de schorsing van de uitspraak (HAGB). Deze regeling voorkomt dat een veroordeling direct wordt uitgesproken en geeft de verdachte de kans zich binnen een bepaalde proeftijd te bewijzen. Indien de verdachte binnen deze periode aan de gestelde voorwaarden voldoet, wordt de zaak geseponeerd en ondervindt hij geen strafrechtelijke gevolgen.

Men mag echter niet vergeten dat een voorwaardelijke straf een "kans" is. Deze kans levert alleen blijvend voordeel op als de verplichtingen worden nagekomen. Als de verdachte anders een nieuw misdrijf pleegt of handelt in strijd met de gestelde verplichtingen , zal de rechter de eerder vastgestelde veroordeling alsnog uitspreken. Dit proces wordt "uitspraak van het vonnis wegens niet-naleving van de voorwaardelijke straf " genoemd

2. Juridische grondslag van een voorwaardelijke straf

vonnis in artikel 231 van het Wetboek van Strafvordering . Volgens dit artikel kan de rechter in gevallen van gevangenisstraf van twee jaar of minder, en gerechtelijke boetes, onder bepaalde voorwaarden de uitspraak van het vonnis opschorten. Deze beslissing is gunstig voor de verdachte, omdat als de verdachte de proeftijd zonder incidenten doorloopt, het vonnis niet ten uitvoer wordt gelegd en niet in zijn of haar strafblad wordt opgenomen.

Hetzelfde artikel onthult echter ook dat deze mogelijkheid een "voorwaardelijk recht" is. Dat wil zeggen, als de verdachte zich niet aan de door de rechtbank gestelde voorwaarden houdt, wordt de voorwaardelijke straf ingetrokken en wordt het vonnis uitgesproken.

3. Inspectieperiode en verplichtingen

3.1. Duur van de inspectieperiode

Volgens de wet bedraagt de proeftijd 5 jaar. Gedurende deze periode moet de verdachte zich onthouden van het plegen van opzettelijke misdrijven en voldoen aan de verplichtingen die door de rechtbank zijn opgelegd.

3.2. Omvang van de verplichtingen

De rechtbank kan de gedaagde verschillende verplichtingen opleggen, rekening houdend met diens persoonlijke omstandigheden:

Om het slachtoffer te compenseren voor zijn of haar geleden verliezen
Om een specifiek beroep of een bepaalde opleiding na te streven,
Gratis werken in een baan in de publieke sector
Bepaalde plaatsen vermijden of bepaalde mensen niet ontmoeten.

Deze verplichtingen zijn erop gericht de verdachte weer in de samenleving te integreren.

4. Gevallen van niet-naleving van de voorwaardelijke straf

4.1. Het plegen van een nieuw opzettelijk misdrijf

tijdens de proeftijd opzettelijk een nieuw misdrijf pleegt, heeft de rechtbank geen discretionaire bevoegdheid. Het vonnis wordt onmiddellijk uitgesproken. Dit komt doordat de fundamentele filosofie van de voorwaardelijke straf gebaseerd is op de veronderstelling dat de verdachte geen nieuw misdrijf zal plegen.

4.2. Schending van verplichtingen

Als de verdachte de opgelegde verplichtingen schendt, zal de rechtbank een beoordeling maken. Dit omvat bijvoorbeeld situaties zoals het niet vergoeden van de schade aan het slachtoffer, het niet deelnemen aan een opleidingsprogramma of het niet verrichten van maatschappelijke dienstverlening. In dat geval kan de rechtbank een vonnis uitspreken of de verdachte een tweede kans geven door de proeftijd te verlengen.

5. Het proces van het bekendmaken van het vonnis

Indien de verdachte zijn verplichtingen niet nakomt of een nieuw strafbaar feit pleegt:

De officier van justitie brengt de rechtbank op de hoogte van de situatie.
De rechtbank komt bijeen en hoort de verdachte.
Nadat de verdediging van de verdachte is gehoord, wordt het eerder vastgestelde vonnis bekendgemaakt.
Deze uitspraak is nu definitief en de uitvoeringsfase begint.

Het cruciale punt is dit: het vonnis staat al vast op het moment dat de voorwaardelijke straf wordt opgelegd; het is alleen nog niet officieel bekendgemaakt. Daarom vindt er in geval van een overtreding geen nieuw proces plaats; het bestaande vonnis wordt bekendgemaakt.

6. De benadering van het Hooggerechtshof

Volgens uitspraken van het Hooggerechtshof:

De rechtbank heeft geen discretionaire bevoegdheid als er een nieuw misdrijf wordt gepleegd; het vonnis moet worden uitgesproken.
Als verplichtingen niet worden nagekomen, moet de rechtbank een gemotiveerde beoordeling geven. Een besluit om "het vonnis uit te spreken" zonder een motivering te geven, is onrechtmatig.
Als er een vonnis wordt uitgesproken, heeft de verdachte het recht om in beroep te gaan .

Het Hooggerechtshof benadrukt het belang van proportionaliteit en redenering in dergelijke gevallen

7. Het Constitutioneel Hof en de mensenrechtendimensie

Het Grondwettelijk Hof heeft in individuele verzoeken de volgende punten benadrukt:

Het niet informeren van de verdachte over zijn verplichtingen vormt een schending van het recht op een eerlijk proces.
Het uitspreken van een vonnis door de rechtbank zonder motivering schendt het recht op een gemotiveerd vonnis.
Een voorwaardelijke straf biedt de verdachte een kans; deze kans moet echter wel aan transparante en begrijpelijke voorwaarden verbonden zijn.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) benadrukt in soortgelijke gevallen dat willekeur niet is toegestaan bij de toepassing van "voorwaardelijke schorsing" en "proeftijd".

8. Belang vanuit het perspectief van de rechtspraktijk

Punten om als advocaat in de verdediging rekening mee te houden:

Werd de verdachte duidelijk op de hoogte gesteld van zijn verplichtingen?
Is het nieuwe misdrijf bewezen door een definitieve veroordeling?
Bevat het dossier objectief en concreet bewijsmateriaal waaruit blijkt dat de verplichtingen niet zijn nagekomen ?
Heeft de rechtbank een weloverwogen oordeel geveld bij de uitoefening van haar "discretionaire bevoegdheid"?

Deze punten dienen met name in de beroepschriften te worden benadrukt.

9. Maatschappelijke gevolgen van een voorwaardelijke straf

Een voorwaardelijke straf geeft de verdachte een tweede kans. In de praktijk maken veel verdachten van deze mogelijkheid gebruik en plegen ze geen nieuwe misdrijven. In sommige gevallen kan de strengheid of onduidelijkheid van de verplichtingen er echter toe leiden dat de verdachte deze onbedoeld schendt. Dit resulteert in het uitspreken van de straf.

In dit opzicht is het de rol van de advocaten om de verdachte te informeren over zijn verantwoordelijkheden en ervoor te zorgen dat de procedure correct verloopt.

10. Conclusie

"Het uitspreken van een vonnis wegens niet-naleving van de voorwaardelijke straf" betekent het volgende:

De verdachte zal tijdens de proeftijd ofwel een nieuw opzettelijk misdrijf plegen, ofwel de hem/haar opgelegde verplichtingen niet nakomen.
In dit geval maakt de rechtbank de veroordeling bekend, die zij eerder niet had bekendgemaakt.
Het vonnis is definitief en de executiefase begint.

Deze instelling biedt de verdachte een nieuwe kans en stelt degenen die hun verplichtingen niet nakomen bloot aan strafrechtelijke sancties.

Ada Ceren KENDİGELEN

#HAGB, CMK 231, proeftijd, HAGB-schending, uitspraak van het vonnis, uitstel van de uitspraak van het vonnis, beslissingen van het Hooggerechtshof, niet-naleving van verplichtingen

Enkele blogtitel