Hoe wordt de bevoegde rechtbank bepaald in zaken waarbij buitenlanders betrokken zijn die onroerend goed bezitten in Turkije?

De vraag hoe de bevoegde rechter te bepalen in zaken waarbij buitenlanders onroerend goed in Turkije bezitten, wordt in de praktijk beantwoord door middel van een analyse in twee stappen: (i) hebben Turkse rechtbanken internationale jurisdictie , en (ii) zo ja, welke rechtbank in Turkije heeft territoriale jurisdictie ? De aanwezigheid van een buitenlands element (zoals een buitenlandse eiser of verweerder, partijen die in het buitenland gevestigd zijn, of een contract in een vreemde taal) leidt op zichzelf niet tot een "ander rechtssysteem"; de benadering van de Wet op het Internationaal Privaatrecht breidt de jurisdictiecriteria van het nationale recht over het algemeen uit naar het internationale domein.

1) Grondslag voor internationale jurisdictie: Artikel 40 van de Wet op het Internationaal Privaatrecht en nationale jurisdictieregels

Artikel 40 van Wet nr. 5718 betreffende het internationaal privaatrecht en procesrecht bepaalt dat bij de vaststelling van de internationale bevoegdheid van Turkse rechtbanken de regels van territoriale bevoegdheid in het Wetboek van Burgerlijke Procedure (HMK) van toepassing zijn. De vraag "welke rechtbank is bevoegd in zaken met buitenlanders" wordt daarom in de meeste gevallen beantwoord aan de hand van de algemene en specifieke bevoegdheidsbepalingen van het HMK. Het cruciale punt hierbij is of het geschil betrekking heeft op het eigendom van onroerend goed (zakelijk recht) of dat het aanleiding geeft tot een persoonlijke vordering/schuldverhouding die verband houdt met het onroerend goed .

2) Het belangrijkste onderscheid bij geschillen over onroerend goed: zakelijke rechten – persoonlijke rechten

Niet elke zaak betreffende onroerend goed is onderworpen aan hetzelfde rechtsstelsel. Het belangrijkste onderscheid bij het bepalen van de bevoegdheid van de rechter is het volgende:

A) Zaken betreffende het eigendom (zakelijke rechten) van onroerend goed: de rechtbank van de plaats waar het onroerend goed zich bevindt, heeft "exclusieve bevoegdheid"

In geschillen die rechtstreeks betrekking hebben op zakelijke rechten op onroerend goed, zoals de annulering en registratie van eigendomsakten, vaststelling van eigendom, vestiging/opheffing van hypotheken, vestiging/opheffing van erfdiensten, het voorkomen van inmenging en bepaalde zaken betreffende bezit, is de rechtbank van de plaats waar het onroerend goed zich bevindt exclusief bevoegd (Wetboek van Burgerlijke Procedure, artikel 12). "Exclusieve bevoegdheid" betekent dat de partijen niet kunnen overeenkomen een andere rechtbank als bevoegd aan te wijzen; zelfs zonder bezwaar tegen de bevoegdheid zal het indienen van een rechtszaak op de verkeerde plaats ernstige procedurele problemen opleveren. Dit geldt ook als de gedaagde een buitenlander is, in het buitenland woont of een buitenlandse onderneming is. Dit komt doordat het geschil draait om de zakelijke status van onroerend goed dat zich in Turkije bevindt, en de wetgever bepaalt dat dergelijke zaken moeten worden behandeld op de plaats waar het onroerend goed zich bevindt.

Daarom geldt in fundamentele geschillen over zakelijke rechten met betrekking tot onroerend goed van buitenlanders in Turkije, zoals "eigendomsrechten, annulering van eigendomsbewijzen, registratie", de praktische regel: de rechtszaak wordt aangespannen in de provincie/het district waar het onroerend goed zich bevindt.

B) Zaken met betrekking tot onroerend goed die geen zakelijke rechten wijzigen: de algemene/bijzondere bevoegdheidsregels zijn van toepassing

Geschillen over huurachterstanden, huuraanpassingen, vorderingen tot betaling van de verkoopprijs, schadevergoeding wegens contractbreuk, vorderingen wegens gebrekkig/onvolledig werk tegen een aannemer en commissie-/borgsomverhoudingen vallen vaak onder persoonlijke rechten . In dergelijke gevallen is de exclusieve bevoegdheid van artikel 12 van het Wetboek van Burgerlijke Procedure (HMK) niet automatisch van toepassing; in de regel is de rechter in de woonplaats van de gedaagde bevoegd (artikel 6 van het HMK). Afhankelijk van het type relatie in kwestie bieden de bijzondere bevoegdheidsbepalingen in het HMK echter ook alternatieve bevoegdheidsgronden

• In zaken die voortvloeien uit contracten, het contract moet worden uitgevoerd bevoegd zijn (Wetboek van Burgerlijke Procedure, artikel 10).
• In zaken betreffende onrechtmatige daad kunnen aanknopingspunten zoals de plaats waar de handeling is gepleegd of de plaats waar de schade is ontstaan, de bevoegdheid van de rechter bepalen (Wetboek van Burgerlijke Procedure, artikel 16).

In deze context is het feit dat "het pand zich in Turkije bevindt" belangrijk in een zaak over de inning van huur tussen een buitenlandse verhuurder en een Turkse huurder; afhankelijk van de aard van de zaak worden echter criteria zoals de woonplaats van de gedaagde en de plaats waar het contract wordt uitgevoerd, gezamenlijk in overweging genomen.

3) Net zo belangrijk als "territoriale bevoegdheid": de keuze van de bevoegde rechtbank (vredesrechtbank/burgerlijke rechtbank/handelsrechtbank)

Nadat de bevoegde rechtbank is vastgesteld, een beoordeling van de bevoegdheid uitgevoerd. Veel geschillen die voortvloeien uit huurovereenkomsten vallen bijvoorbeeld onder de bevoegdheid van de kantonrechter, terwijl zaken betreffende zakelijke rechten, zoals de vernietiging en registratie van eigendomsakten, meestal onder de bevoegdheid van de rechtbank van eerste aanleg vallen. Als het geschil van commerciële aard is, kan ook de handelsrechtbank van eerste aanleg een rol spelen. Bij de vraag naar de "bevoegde rechtbank" moeten daarom zowel de geografische bevoegdheid als de bevoegdheid van de rechtbank in samenhang worden geanalyseerd.

4) Praktische leesstof met korte voorbeelden

• Verzoek tot annulering en registratie van de eigendomsakte voor een appartement in Istanbul : de rechtbank van de plaats waar het onroerend goed is gelegen, is exclusief bevoegd (Wetboek van Burgerlijke Procedure, artikel 12).
• Vordering tot betaling van huur door een buitenlandse verhuurder van een huurder : In de regel wordt de woonplaats van de gedaagde en, indien aan de voorwaarden is voldaan, de plaats van tenuitvoerlegging beoordeeld (Wetboek van Burgerlijke Procedure, artikelen 6, 10).