Kunstmatige intelligentie en auteursrecht: juridische aspecten en actuele debatten

Kunstmatige intelligentie (AI) heeft de afgelopen jaren de capaciteit verworven om werken te creëren op vele gebieden, van muziek en literatuur tot beeldende kunst en de productie van geschreven content . Wordt een schilderij of een muziekstuk dat door een AI-algoritme is geproduceerd bijvoorbeeld beschouwd als een "werk" en valt het onder auteursrechtelijke bescherming? Wie wordt beschouwd als de eigenaar van deze werken? De Turkse wetgeving en internationale wetgeving bieden nog geen duidelijke antwoorden op deze vragen. Discussies over auteursrecht en auteurschap komen echter steeds meer op de voorgrond te staan onder de Wet op Intellectuele en Artistieke Werken (FSEK) en internationale auteursrechtverdragen .

2. Criteria voor auteurschap

Volgens de Turkse wetgeving moet een werk, om auteursrechtelijke bescherming te genieten, als kunstwerk worden beschouwd

Artikel 1/B van de Wet op Intellectuele en Artistieke Werken: Een werk is een product dat de kenmerkende eigenschappen van de auteur draagt en wordt beschouwd als een werk op het gebied van wetenschap, literatuur, muziek, beeldende kunst of film.
Deze definitie "de eigenheid van de eigenaar", wat betekent dat het werk de persoonlijke creativiteit en originaliteit van de eigenaar moet weerspiegelen.
Bij werken die volledig autonoom door kunstmatige intelligentie zijn geproduceerd, is dit element van "menselijke creatie" discutabel.

3. Eigendomsrechten op producten van kunstmatige intelligentie

3.1. Indien er sprake is van menselijk ingrijpen

Als een mens aanwijzingen en heeft bijgedragen aan het creatieproces ervan, wordt die persoon beschouwd als de maker van het werk.
Bijvoorbeeld: een kunstenaar die AI een ontwerp laat maken met behulp van specifieke commando's.

3.2. Volledig autonome productiestatus

Als een werk door AI wordt gemaakt zonder menselijke tussenkomst, wie is dan de auteursrechthebbende?

Volgens de Turkse wetgeving: De auteursrechtwet erkent alleen natuurlijke personen als auteurs. Daarom is het voor YZ niet mogelijk om een rechtspersoon of een "digitale" auteur te zijn.
Conclusie: Dergelijke werken kunnen als publiek domein worden beschouwd, of de eigenaar van de software waarmee het werk is ontworpen, kan als "indirecte auteur" worden beschouwd (het debat hierover loopt nog in de juridische doctrine).

4. Internationale benaderingen

VS: In een uitspraak uit 2023 stelde het Amerikaanse auteursrechtbureau dat een tekening die volledig door kunstmatige intelligentie is gemaakt, geen auteursrechtelijke bescherming kan genieten (uitspraak in de zaak Thaler v. Perlmutter).
Europese Unie: De Europese Commissie erkent dat AI geen "rechtspersoonlijkheid" verkrijgt en dat auteurschap alleen kan worden vastgesteld door menselijke inbreng.
Verenigd Koninkrijk: Volgens artikel 9/3 van de Copyright, Designs and Patents Act (CDPA) behoort het auteursrecht op "computergegenereerde werken" toe aan de persoon die het werk "bewerkt of gemaakt" heeft.
WIPO (Wereldorganisatie voor Intellectuele Eigendom): Een internationale handleiding over AI en auteursrecht is in voorbereiding.

5. Intellectuele-eigendomskwesties in producten voor kunstmatige intelligentie

Originaliteit en menselijke signatuur: De auteursrechtelijke bescherming kan zwakker zijn bij een werk dat door AI is geproduceerd, omdat het de menselijke creativiteit mist.
Rechten van de prompt-eigenaar: Of degenen die prompts ontwikkelen auteursrecht hebben, is een onderwerp van discussie.
Schending van datasets: Ongeautoriseerd gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken door anderen in datasets die worden gebruikt om AI te trainen, kan een schending vormen van artikel 71 van de Turkse auteursrechtwet.
Afgeleide werken: Als de door AI gegenereerde inhoud een imitatie is van een bestaand auteursrechtelijk beschermd werk, de toestemming van de auteursrechthebbende vereist.

6. Voorgestelde oplossingen in de Turkse wetgeving

Wetswijziging: Er moet een nieuw auteursrechtregime worden toegevoegd aan de Wet op Intellectuele en Artistieke Werken (FSEK) voor werken die met behulp van AI zijn geproduceerd.
Overdracht van rechten via contract: Er moeten duidelijke afspraken worden gemaakt tussen AI-platformen en hun gebruikers over het eigendom van de gegenereerde content.
Blockchain-gebaseerde bescherming: Het vastleggen van door AI gegenereerde objecten als NFT's kan een belangrijk hulpmiddel zijn om bewijs en eigendom aan te tonen.

7. De toekomst van uitspraken van het Hooggerechtshof en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Momenteel is de kwestie van AI en auteurschap nog niet direct aan de orde gekomen in Turkse rechtszaken. Het Hooggerechtshof hecht echter het bewijzen van het creatieve vermogen van de auteur . Naar verwachting zullen toekomstige jurisprudentie bepalen dat bij werken die tot stand zijn gekomen met de bijdrage van AI, degene die "creatieve controle" heeft, het auteursrecht bezit.

Kunstmatige intelligentie die het klassieke begrip van auteurschap fundamenteel verandert . Hoewel AI nu volledig onafhankelijke werken kan produceren, is het auteursrechtstelsel nog steeds gebaseerd op de menselijke maker.

In Turkije is het onder de huidige versie van de Wet op Intellectuele en Artistieke Werken (FSEK) niet mogelijk om kunstmatige intelligentie als auteur van een werk te erkennen.
een specifieke regelgeving of internationale standaard komt, zal het auteursrecht op producten met kunstmatige intelligentie alleen worden toegekend aan de personen die ze beheren en creëren, of aan de eigenaren van de software.

Enkele blogtitel